Φως Φαναρίου
Φωτογραφίες: Σέργιος Εκσιάν
Ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαίος, το απόγευμα της Παρασκευής, 22 Μαΐου 2026, παρέστη και ομίλησε στα εγκαίνια έκθεσης για την ιστορία του Ορφανοτροφείου της Πριγκήπου, που φιλοξενείται στο Μουσείο της νήσου και την οποία διοργάνωσε, με την βοήθεια ιστορικών, ερευνητών και εκπροσώπων του Πατριαρχείου, το Ίδρυμα Νήσων (Adalar Vakfi).
Το πρόγραμμα της εκδήλωσης ξεκίνησε με την παιδική χορωδία του νησιού. Στη συνέχεια απηύθυνε χαιρετισμό ο πρόεδρος του Adalar Vakfı κ. Ali Erkurt, ο οποίος αναφέρθηκε στις προσπάθειες τού 16 ετών ιδρύματος, προσπάθεια της τοπικής κοινωνίας των πολιτών. Αναφέρθηκε με σεβασμό στην ιστορία και προσφορά του Ορφανοτροφείου και έδωσε τον λόγο στην κ. Deniz Koç Çeliker
Στη συνέχεια μίλησαν ο Δήμαρχος κ. Ercan Akpolat, ο Άρχων Μ. Χαρτοφύλαξ της Μ.τ.Χ.Ε., Παντελεήμων Βίγκας, που εργάζεται πολλά χρόνια πάνω στην υπόθεση του Ορφανοτροφείου και ο Οικουμενικός Πατριάρχης.
Ο Πατριάρχης έκανε ειδική αναφορά στην προσφορά του κ. Π. Βίγκα, λέγοντας χαρακτηριστικά ότι «έχει επωμισθεί κάθε δυσκολία του Ορφανοτροφείου μας, έχοντας αναγάγει σε φιλοσοφία ζωής την επιμονή, την αντίσταση και την αναζήτηση λύσεων. Είναι ένας από τους πλέον έμπειρους εκπροσώπους της κοινωνίας των πολιτών και της κοινωνικής οργάνωσης, καθώς και εξέχουσα προσωπικότητα και πνευματικός καθοδηγητής της Κοινότητάς μας».
Στην εκδήλωση παρέστησαν ο οικείος Μητροπολίτης Γέρων Πριγκηποννήσων κ. Δημήτριος, επιστήμονες, και πολλοί κάτοικοι της Πριγκήπου και της Πόλεως, η πρόεδρος της Κοινότητος Πριγκήπου κ. Αγνή Νικολαϊδου, ο πρόεδρος του πολιτιστικού ιδρύματος της Ρουμανίας Dimitri Candemir, κ. Dragoş Tiberiu Nita, μαθητές, εκπαιδευτικοί και γονείς από το Δημοτικό Σχολείο Ίμβρου που πραγματοποιούν εκδρομή στην Πόλη.
Η έκθεση θα διαρκέσει ένα χρόνο και θα γίνουν αρκετές παράλληλες εκδηλώσεις.
Παραθέτουμε, στη συνέχεια, τον χαιρετισμό του κ. Π. Βίγκα, στα ελληνικά και τουρκικά.
Αγαπητοί φίλοι,
Αποτελεί μεγάλη τιμή για μένα να βρίσκομαι σήμερα μαζί σας και να απευθύνομαι προς όλους εσάς στα εγκαίνια της Έκθεσης για το Ρωμαίικο Ορφανοτροφείο της Πριγκήπου, ενός μνημείου που αποτελεί πολύτιμη παρακαταθήκη των Νήσων μας, κοινή κληρονομιά της πόλης μας και ένα από τα ισχυρότερα σύμβολα της συλλογικής μνήμης της Ρωμαίικης Κοινότητας.
Το εμβληματικό αυτό ξύλινο οικοδόμημα, που στέκει εδώ και περίπου 130 χρόνια στον Λόφο του Χριστού, υπήρξε μάρτυρας αμέτρητων κοινωνικών, πολιτιστικών και ιστορικών γεγονότων από την Οθωμανική περίοδο έως τη Δημοκρατία και τη σύγχρονη εποχή.
Άλλοτε με τη σιωπηλή του αναμονή και άλλοτε με τις εικασίες και τις φήμες που κατά καιρούς διατυπώθηκαν γύρω από αυτό, το μοναδικό αυτό κτήριο παρέμεινε διαρκώς στην επικαιρότητα. Ακόμη και σήμερα, παρά την ημιερειπωμένη του κατάσταση, συνεχίζει να αντιστέκεται και να κρατιέται ζωντανό στη συλλογική μας μνήμη.
Από το 2010, όταν το Ορφανοτροφείο επεστράφη στην κυριότητα του Πατριαρχείου μας, καταβάλαμε κάθε δυνατή προσπάθεια ώστε όλες οι σχετικές εργασίες και πρωτοβουλίες να μοιράζονται πάντοτε με ειλικρίνεια και διαφάνεια τόσο με τους κατοίκους του νησιού όσο και με την κοινή γνώμη. Προχωρήσαμε σε πολλές πρωτοβουλίες στην χώρα μας και στο εξωτερικό για την προστασία και αποκατάσταση του κτηρίου και καταθέσαμε μεγάλες και συλλογικές προσπάθειες. Ωστόσο, εξαιτίας του τεράστιου οικονομικού βάρους που απαιτεί η αποκατάστασή του, δεν καταφέραμε μέχρι σήμερα να φτάσουμε στο επιθυμητό αποτέλεσμα.
Σε αυτή τη μακρά διαδρομή, θα ήθελα να εκφράσω και πάλι δημοσίως τις ειλικρινείς μου ευχαριστίες προς τους πολύτιμους εκπροσώπους των κρατικών και τοπικών δημόσιων φορέων που στάθηκαν στο πλευρό μας, προς τους αξιότιμους ακαδημαϊκούς μας, τους φίλους αρχιτέκτονες και μηχανικούς, τους διεθνείς οργανισμούς προστασίας πολιτιστικής κληρονομιάς, τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και ιδιαιτέρως προς τους κατοίκους της Πριγκήπου.
Η έκθεση που εγκαινιάζουμε σήμερα αποτελεί ακριβώς καρπό αυτής της συλλογικής προσπάθειας, της ευαισθησίας και της συνείδησης κοινής μνήμης.
Από την πρώτη στιγμή παρακολούθησα από κοντά αυτή την πολύτιμη πρωτοβουλία, η οποία κατέστη δυνατή χάρη στην αποφασιστικότητα του Ιδρύματος των Νήσων και τη διορατική προσέγγιση της επιμελήτριας της έκθεσης κυρίας Deniz Koç Çeliker. Πολύτιμη υπήρξε επίσης η συμβολή των εκλεκτών και έμπειρων μελών της συμβουλευτικής επιτροπής της έκθεσης.
Ιδιαιτέρως δε, θα ήθελα να ευχαριστήσω τον Πρόεδρο του Διοικητικού Συμβουλίου του Ιδρύματος των Νήσων, Αρχιτέκτονα κύριο Ali Erkurt, ο οποίος, σαν πραγματικός μαέστρος, συντόνισε όλους μας στα πεδία όπου μπορούσαμε να συμβάλουμε, ώστε η έκθεση αυτή να συναντήσει σήμερα το κοινό της.
Με την ευλογία και την έγκριση της Α.Θ. Παναγιότητος του Οικουμενικού Πατριάρχου, ως άνθρωπος που εδώ και χρόνια εργάζεται για την επανένταξη του Ορφανοτροφείου στην κοινωνική ζωή, συγχαίρω θερμά τη διοίκηση του Ιδρύματος των Νήσων και όλους όσοι εργάστηκαν για την πραγματοποίηση αυτής της έκθεσης.
Όπως είναι γνωστό, κατά το τελευταίο διάστημα έχουν εντατικοποιηθεί ακόμη περισσότερο οι προσπάθειές μας για την επαναλειτουργία του Ορφανοτροφείου με μια νέα κοινωνική αποστολή και χρήση.
Οι πρωτοβουλίες μας προς αυτή την κατεύθυνση συνεχίζονται με αποφασιστικότητα.
Η ευχή και η επιθυμία μας είναι το Ορφανοτροφείο να μη μείνει ένα κτήριο που θα θυμίζει μόνο το παρελθόν, θρύλους ή αφηγήσεις που δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα, αλλά να μετατραπεί σε ένα ζωντανό κέντρο που θα εμπνέει ελπίδα για το μέλλον· έναν χώρο ανοιχτό στους επισκέπτες, δημιουργικό, παραγωγικό, ικανό να προσφέρει εργασία και να δημιουργεί προστιθέμενη αξία τόσο για το νησί μας όσο και για τη χώρα μας.
Με αυτές τις σκέψεις και τα αισθήματα, σας ευχαριστώ όλους θερμά που στηρίζετε την κληρονομιά του Ρωμαίικου Ορφανοτροφείου και συμβάλλετε στη διατήρηση αυτής της κοινής μνήμης.
Σας χαιρετώ με ιδιαίτερη εκτίμηση
“Büyükada Rum Yetimhanesi Sergisi”
Açılış Konuşması 22.05.2026
Adalarımızın yadigârı, şehrimizin ortak mirası ve Rum toplumunun hafızasının en güçlü simgelerinden biri olan Büyükada Rum Yetimhanesi Sergisi’nin açılışında sizlerle birlikte olmaktan ve sizlere hitap etmekten büyük bir onur duyuyorum.
Yaklaşık 130 yıldır varlığını sürdüren bu simgesel ahşap yapı, Hristos Tepesi’nde Osmanlı’dan Cumhuriyet’e ve günümüze uzanan süreçte sayısız sosyal, kültürel ve tarihsel olaya tanıklık etmiştir.
Bazen sessiz bekleyişiyle, bazen de hakkında üretilen spekülasyonlarla gündemde kalan bu müstesna yapı, bugün yarı yıkık hâline rağmen hâlâ direnmekte ve hafızamıza tutunmaktadır.
2010 yılında mülkiyeti Patrikhanemize iade edilen Yetimhane ile ilgili çalışmalarımızı, o günden bu yana daima samimiyet ve şeffaflık içerisinde ada sakinleriyle ve kamuoyuyla paylaşmaya özen gösterdik. Koruma ve restorasyon çalışmaları için ülkemizde ve yurt dışında birçok girişimde bulunduk; yoğun ve ortak çabalar ortaya koyduk. Ancak arzu ettiğimiz sonuca, restorasyonun ekonomik boyutunun yarattığı ağır yük nedeniyle ulaşamadık.
Bu uzun yolculukta bizlere destek veren devlet ve yerel kamu kuruluşlarının değerli temsilcilerine, akademik dünyamızın saygın hocalarına, mimar ve mühendis dostlarımıza, uluslararası koruma alanında çalışan uzman kuruluşlara, sivil toplum örgütlerine ve özellikle Ada halkına huzurlarınızda bir kez daha içten teşekkürlerimi sunmak istiyorum.
Bugün açılışını gerçekleştirdiğimiz bu sergi de işte böylesi bir çabanın, duyarlılığın ve ortak hafıza bilincinin ürünüdür.
Başından beri yakından takip ettiğim bu kıymetli çalışma, Adalar Vakfı’nın girişimi ve Küratörümüz Deniz Koç Çeliker’ün vizyoner yaklaşımı sayesinde hayata geçirilmiştir. Sergi danışma kurulunda yer alan deneyimli ve değerli isimler de bu çalışmaya büyük katkı sunmuştur. Adalar Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı Yüksek Mimar Ali Erkurt’a ise adeta bir maestro gibi, hepimizin katkı verebileceği alanlarda koordinasyonu sağlayarak bu serginin bugün sizlerle buluşmasına öncülük etmiştir.
Patrik Hazretleri’nin tasvipleriyle, uzun yıllardır Yetimhane’nin yeniden topluma kazandırılması için emek veren biri olarak, Adalar Vakfı yönetimini ve bu sergide emeği geçen herkesi gönülden kutluyor ve teşekkür ediyorum.
Bilindiği üzere, son dönemde Yetimhane binasının yeni bir işlevle topluma kazandırılması yönündeki çalışmalarımız daha da yoğunlaşmıştır.
Bu doğrultudaki girişimlerimiz kararlılıkla sürmektedir.
Dileğimiz; Yetimhane’nin yalnızca geçmişiyle, efsanelerle ya da gerçeği yansıtmayan anlatılarla anılan bir yapı olarak kalmaması; aksine geleceğe umut veren, ziyaretçilerin çekinmeden içine girebildiği, faydalanabildiği, üretken, istihdam yaratabilen ve hem adamıza hem ülkemize katma değer sağlayan yaşayan bir merkeze dönüşmesidir.
Bu duygu ve düşüncelerle, Rum Yetimhanesi mirasına sahip çıktığınız ve bu ortak hafızayı yaşatmaya katkı sunduğunuz için hepinize teşekkür ediyor, sizleri saygıyla selamlıyorum.
