Γράφουν οι Άρχοντες του Οικουμενικού Πατριαρχείου / 22 Απριλίου 2026
Η 22α Απριλίου, ως «Ημέρα της Γης», αποτελεί μια παγκόσμια υπενθύμιση για την ανάγκη της φροντίδας του φυσικού περιβάλλοντος· μια μέριμνα που χαρακτηρίζει και τη μακρά διακονία της Α.Θ. Παναγιότητος του Οικουμενικού Πατριάρχου κ.κ. Βαρθολομαίου προς την Εκκλησία και τον κόσμο.
Στο βίντεο αυτό, η Α.Θ. Παναγιότης, υπογραμμίζοντας τη σημασία της ορθής διαχείρισης της κτίσεως, επισημαίνει ότι «στην Ορθόδοξη Εκκλησία, μέσα στη λειτουργική μας ζωή, προσλαμβάνουμε τα στοιχεία της δημιουργίας και διά της προσευχής τα προσαγάγουμε ενώπιον του Θεού, λέγοντας: “Κύριε, Σου προσφέρουμε τα εκ των Σων”».
«O κόσμος αυτός, στην τελειότητά του, είναι ένα δώρο του Θεού προς τον άνθρωπο» αναφέρει ο Οικουμενικός Πατριάρχης. Για να συμπληρώσει σε έναν τόνο πιο προσωπικό: «Ταξιδεύω πολύ. Έχω δει με τα ίδια μου τα μάτια πώς εμείς οι άνθρωποι καταστρέφουμε τους φυσικούς πόρους, τα δάση, την ομορφιά της δημιουργίας, για να αποκομίσουμε ολοένα και περισσότερα υλικά οφέλη· πώς εκμεταλλευόμαστε τη φύση». Όπως υπογραμμίζει, «το περιβάλλον δεν είναι ζήτημα πολιτικό ή οικονομικό. Το πρόβλημα βρίσκεται στην ψυχή και στον νου μας. Και αυτό αφορά στην πνευματική διάσταση της οικολογίας. Η καταστροφή του αέρα, της γης και των υδάτων είναι αμαρτία, διότι όλα αυτά έχουν δημιουργηθεί από τον Θεό. Μας τα εμπιστεύθηκε ο αγαθός Θεός για να τα διαφυλάξουμε, να τα καλλιεργήσουμε και να τα χρησιμοποιήσουμε, όχι όμως και να τα καταχραστούμε».
Με μια προφητική αίσθηση του επείγοντος, η Α.Θ. Παναγιότης τονίζει: «Δεν είμαστε ιδιοκτήτες αυτού του πλανήτη. Είμαστε οι οικονόμοι και οι ιερείς της δημιουργίας». Και θα προσθέσει: «Χρειάζεται να αλλάξουμε νοοτροπία, να αλλάξουμε τρόπο σκέψης· τότε μόνο θα μπορέσουμε να αποκαταστήσουμε αυτά που έχουμε καταστρέψει, μέσα από τη θερμότητα της καρδιάς και όχι με την υπερθέρμανση του πλανήτη, προς όφελος δικό μας και των τέκνων και εγγόνων μας».
Για να συμπληρώσει: «Και βέβαια κάθε ημέρα είναι Ημέρα της Γης! Κάθε ημέρα αποτελεί ευκαιρία να τιμήσουμε “Τοῦ Κυρίου ἡ γῆ καὶ τὸ πλήρωμα αὐτῆς” (Ψαλμ. κγ’, 1). Διότι κάθε ημέρα μάς υπενθυμίζει το ευάλωτο της υπάρξεώς μας, αλλά και την ανάγκη της αλληλεγγύης μας. Πράγματι, σήμερα, περισσότερο από ποτέ, συνειδητοποιούμε την ευθύνη μας απέναντι στη γη και απέναντι στον συνάνθρωπο, υπό την προϋπόθεση της αμοιβαίας σχέσης και εξάρτησης που συνδέει τη γη με τους κατοίκους της όλους. Η οικολογική ευθύνη και ο σεβασμός προς την ιερότητα και προς το κάλλος του ανθρώπινου προσώπου, του κάθε ηλικιωμένου και ατόμου με αναπηρία, του κάθε φτωχού και περιθωριοποιημένου, του κάθε ασθενούς και πάσχοντος, συνιστούν σήμερα μια καθολική κατηγορική επιταγή, μια υποχρέωση ολόκληρης της ανθρωπότητος».
Η Α.Θ. Παναγιότης έχει δοξολογήσει τον Θεό «για την αδιάλειπτη και πλούσια καρποφορία του έργου της Αγίας καιΜεγάλης Εκκλησίας Του στην προστασία της δημιουργίας». Όπως σημειώνει, «το Οικουμενικό Πατριαρχείο όχι μόνο έχει από νωρίς αναδείξει τη σοβαρότητα των περιβαλλοντικών ζητημάτων, αλλά έχει στρέψει την προσοχή του και στις βαθύτερες αιτίες τους, που είναι εσωτερικές, πνευματικές και ηθικές, προβάλλοντας συγχρόνως λύσεις που πηγάζουν από ένα Ορθόδοξο ευχαριστιακό και ασκητικό ήθος».
Τω όντι, κατά τη διάρκεια της τριακονταπενταετούς οικουμενικής διακονίας του, ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος έθεσε τη μέριμνα του περιβάλλοντος στο επίκεντρο της διδασκαλίας του, τονίζοντας ότι «η Ορθοδοξία, στην πίστη, τη λατρεία και στη μαρτυρία της προς τον κόσμο, θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως μία οικολογικά φιλική μορφή Χριστιανισμού». Όπως έχει μάλιστα υπενθυμίσει στους πιστούς και στη διεθνή κοινότητα, «από την αρχή διακηρύξαμε τον αδιάρρηκτο χαρακτήρα του σεβασμού τόσο προς την κτίση όσο και προς το ανθρώπινο πρόσωπο, αναδεικνύοντας την κοινή ρίζα και τη στενή συνάφεια των περιβαλλοντικών και των κοινωνικών προβλημάτων».
Στο πλαίσιο αυτό της αμοιβαιότητας, η Α.Θ. Παναγιότης θα διατυπώσει ορισμένες από τις πλέον διεισδυτικές και ουσιαστικές παρατηρήσεις του. Θα μας εξηγήσει ότι «η αποξένωση από τον Θεό ενθαρρύνει μια ιδιοκτησιακή και καταχρηστική στάση και συμπεριφορά απέναντι στην κτίση και στους συνανθρώπους μας, ενώ η ζωή εν Χριστώ και κατά Χριστόν αποτελεί πηγή οικολογικής ευαισθησίας και φιλανθρωπικής δράσεως». Έτσι, η υπεύθυνη φροντίδα για το περιβάλλον συνιστά μια φυσική έκφραση του ανθρώπου και έχει τις απαρχές της στο βάθος της χριστιανικής ζωής: «Καθὼς εἶπεν ὁ Κύριος· “πᾶν δένδρον ἀγαθὸν καρποὺς καλοὺς ποιεῖ, τὸ δὲ σαπρὸν δένδρον καρποὺς πονηροὺς ποιεῖ· οὐ δύναται δένδρον ἀγαθὸν καρποὺς πονηροὺς ποιεῖν, οὐδὲ δένδρον σαπρὸν καρποὺς καλοὺς ποιεῖν” (Ματθ. ζ’, 17–18)».
Με ένα ανάλογο πνεύμα, ο Οικουμενικός Πατριάρχης επισημαίνει ότι «η προσήλωση στις πνευματικές αξίες οξύνει την κρίση μας αναφορικά με κάθε τι καλό και μας υποδεικνύει τι οφείλουμε να πράττουμε». Ακολούθως, αντιτάσσεται αποφασιστικά στον επιφανειακό ωφελιμισμό και πραγματισμό, που αγνοούν τον ρόλο του ανθρώπου στη διαχείριση της δημιουργίας του Θεού, κάνοντας παράλληλα, λόγο για τον εγκλωβισμό του ανθρώπου σε μια αντίληψη περιορισμένη στα εγκόσμια. Αυτό έχει ως συνέπεια και τον ανελεύθερο περιορισμό του ατόμου σε διάφορες πρακτικές, επιλογές και αποφάσεις, που ευθυγραμμίζονται με μια επιφανειακή αντίληψη της πραγματικότητας και καταλήγουν να ταυτίζουν το καλό με «ό,τι τυχαίνει να είναι χρήσιμο».
Τέλος, η Α.Θ. Παναγιότης καλεί σε μια «οικολογική μετάνοια», η οποία προϋποθέτει «μια ριζική μεταβολή νοοτροπίας και συμπεριφοράς απέναντι στην κτίση», ιδίως μέσα στο «πανδαιμόνιο των πολεμικών κραυγών, των βομβαρδισμών, των πυραύλων και των εκρήξεων, που πνίγει την κραυγή των αθώων θυμάτων της ανελέητης βίας και κατασιγάζει τον στεναγμό της κτίσεως». Καταλήγοντας, έτσι, σε μια καίρια προειδοποίηση: «Το μέλλον της ζωής στον πλανήτη μας ή θα είναι οικολογικό και ειρηνικό ή δεν θα υπάρχει».
Ιδού η επιλογή που τίθεται στον καθένα μας την ημέρα αυτή, όπως και σε κάθε Ημέρα της Γης.