Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου
Από χρόνων και επανειλημμένως έχουμε εκφράσει την πλήρη αντίθεσή μας στην περιαγωγή ιερών λειψάνων, κειμηλίων και εικόνων ανά την οικουμένη, γεγονός το οποίο τα τελευταία χρόνια έχει αποκτήσει διαστάσεις επιδημίας.
Δεν υπάρχει κανένας λόγος – ούτε θεολογικός ούτε άλλος – για μια τέτοια κινητικότητα, την ώρα μάλιστα που όλη αυτή η κατάσταση γίνεται αντικείμενο χλεύης από εκείνους που τους δίνεται πλέρια η ευκαιρία να κατηγορήσουν την Εκκλησία και τους πιστούς της για μύρια όσα.
Οι πιστοί φαίνεται πως έχουν καταντήσει «καταναλωτές» λειψάνων! Όσα και να τους δώσεις δεν χορταίνουν! Με την συνειδητή πίστη να εξορίζεται στο …ασυνείδητο.
Το πράγμα παράγινε με τον γέροντα Παϊσιο τον Αγιορείτη, ειδικά μετά την αγιοκατάταξή του από το Οικουμενικό Πατριαρχείο.
Από τις παντόφλες και τη ζώνη του μέχρι ένα «άφθαρτο» κάστανο, «προσκύνησαν» οι πιστοί σε διάφορα μέρη της Ελλάδος.
Με αφορμή τώρα την προσκύνηση της “ζακέτας” (!) του αγίου Παϊσίου, θυμόμαστε ότι τον Ιούνιο του 2019 ο Μητροπολίτης Πάφου Γεώργιος, δηλ. ο νυν Αρχιεπίσκοπος Κύπρου, έβαλε φρένο στις άλογες ορέξεις μοναχού τινός, ο οποίος σκόπευε να εκθέσει σε προσκύνημα μια «θαυματουργή μπλούζα» του αγίου.
Το αυστηρό και σοβαρό γράμμα του Πάφου Γεωργίου δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα της Μητροπόλεως και έχει ως εξής:
Μοναχόν Εφραίμ
Ιερά Μονή Αγίου Εφραίμ
Τ.Κ. 8545
Πάφο
Αγαπητέ, π. Εφραίμ,
Είδαμε, με έκπληξη, να κυκλοφορεί, χωρίς προηγούμενη άδεια της Ιεράς Μητροπόλεως Πάφου, ανακοίνωσή σας, για μεταφορά στη Μονή και έκθεση σε “λαϊκό προσκύνημα” της “Μυροβλύζουσας και θαυματουργού Μπλούζας του Αγίου Παϊσίου του Αγιορείτου”.
Γνωρίζετε πολύ καλά ότι χωρίς την προηγούμενη άδεια και ευλογία της Μητροπόλεως κάτι τέτοιο δεν μπορεί να γίνει. Γι’αυτό και σας καλούμε να περάσετε από την Ιερά Μητρόπολη, τόσο εσείς όσο και η κυρία Τριάδα Καργιανιώτου που, κατά την ανακοίνωση, θα μεταφέρει την “μπλούζα”, για τις απαραίτητες επεξηγήσεις και την εξασφάλιση της σχετικής άδειας.
Η Ιερά Μητρόπολη θα ερευνήσει για τη γνησιότητα του μεταφερόμενου αντικειμένου και θα προσπαθήσει να προστατεύσει τους πιστούς από τυχόν παραπλάνηση ή/ και οικονομική εκμετάλλευση.
Χωρίς την ως άνω γραπτή άδεια ΑΠΑΓΟΡΕΥΟΥΜΕ την έκθεση στη Μονή οποιουδήποτε αντικειμένου. Θα ειδοποιηθεί προς τούτο και η Αστυνομία προς λήψη των κατάλληλων μέτρων.
Μετ’ευχών,
Ο Πάφου Γεώργιος
Κοινοποίηση
1. Αστυνομικό Διευθυντή Πάφου
2. Ιερείς Ιεράς Μητροπόλεως Πάφου
Ακόμα κι αν «μπλούζα» του αγίου αποδεικνυόταν αληθινή, τέτοιου είδους προσκυνήματα θα έπρεπε να απαγορεύονται από την Εκκλησία. Η Ορθόδοξη Εκκλησία δεν μπορεί να ξεπέφτει σε μια μαγική υπόθεση της λατρείας αντικειμένων. Η όλη ιστορία της ατέρμονης μεταφοράς και περιαγωγής ιερών κειμηλίων στις μέρες μας, αποκαλύπτει μια Εκκλησία γυμνή πνευματικότητος. Δυστυχώς, η συνάντηση με το λείψανο του αγίου – όπως γίνεται σήμερα – αποκλείει την συνάντηση με το μυστήριο…
Παραθέτουμε, στη συνέχεια, ένα παλαιότερο, αλλά εντελώς διαχρονικό σχόλιο του θεολόγου Γιώργου Βλαντή για το θέμα:
Κάθε εχέφρων άνθρωπος, πιστός ή μη, που έχει διαβάσει τους «Κατά Ελλήνων» λόγους Αθανασίου του Μεγάλου ή το «Περί της Πολιτείας του Θεού» του ιερού Αυγουστίνου αισθάνεται ευγνωμοσύνη για τη χριστιανική συμβολή στην απομάγευση του κόσμου, για τη θεολογική όσο και ορθολογική διανοητική συντριβή της παγανιστικής δεισιδαιμονίας, της οποίας την έκταση και ένταση είθισται να αποσιωπούν οι άκριτοι νοσταλγοί της αρχαιότητας. Από τον Max Weber έως τον Marcel Gauchet και πολλούς άλλους ακόμη έχει επισημανθεί η σχετική καταλυτική συνεισφορά της εκκλησιαστικής θεολογίας.
Δυστυχώς, όμως, σε κάθε εποχή ο πειρασμός της μαγείας ελκύει τόσο τους απατεώνες, όσο και τους πολλαπλώς αδύναμους και ασθενείς. Η λειψανομανία των ημερών μας είναι η πιο επικίνδυνη μορφή λειψανομαχίας, παρομοίως και η προσκύνηση εσωρούχων (το ζήσαμε και αυτό, π.χ. στα Γιαννιτσά) ή καστάνων. Καθρεφτίζουν μια τιμή που δεν διαβαίνει επί το πρωτότυπον, παρά ενισχύει τη νοοτροπία του σωτηριολογικού αυτοματισμού, εκτρέφει τη μαγεία, εξηλιθιώνει συστηματικά το εκκλησίασμα. Για το αληθές του λόγου αρκεί να ανταλλάξει κανείς πέντε κουβέντες με φανελολάτρες και καστανολόγους την ώρα που στέκονται στη σειρά προς προσκύνηση.
Αυτά τα φαινόμενα προσπορίζουν κέρδη οικονομικά, αλλά και εδραιώνουν την εξουσία καθ᾽ όλα προβληματικών ανθρώπων, κλείνοντας τα μάτια των πιστών στις ενδεχόμενες πομπές και εκκρεμότητές τους. Με την πληθωριστική υποδοχή λειψάνων και εικόνων (τελευταία δε και αντιγράφων τους κατά σκανδαλώδη πρακτική) εύκολα εξασφαλίζει ένας κληρικός, και δη υψηλόβαθμος, πιστοποιητικά ακραιφνούς ορθοπιστίας.
Είναι όμως καιρός στην Ορθοδοξία να αρχίσει μια συζήτηση: για τις έννοιες της ευλογίας και της χάριτος, οι οποίες, ιδίως στα περιβάλλοντα των μοναχόπληκτων (οι γνήσιοι μοναχοί δεν είναι μοναχόπληκτοι), κατανοούνται απολύτως μαγικά• για τη σχέση αγιότητας και αλαθήτου (ήταν ο άγιος Παΐσιος άσφαλτος;)• για την απόσταση ανάμεσα στη όντως ζωή των γερόντων και τις περί αυτών αφηγήσεις (ο καθένας μπορεί να γράψει ένα βιβλίο, ή να βράσει ένα κάστανο και να αποδώσει τις απόψεις και / ή τη μαγειρική του στον Παΐσιο)• για τα οικονομικά και εκκλησιαστικά κυκλώματα και το ρόλο τους στην προώθηση της τιμής συγκεκριμένων προσώπων• αλλά και για τις διαδικασίες αγιοποίησης καθ᾽ εαυτές. Δεν είναι δυνατόν να αποφασίζει για την αγιότητα, π.χ., του π. Ιουστίνου Πόποβιτς μια σύνοδος που αποτελείται κατ᾽ εξοχήν από τα πνευματικά παιδιά του, ούτε ενδείκνυται να ανακηρύσσονται με σπουδή κάποια πρόσωπα ως άγιοι, χωρίς να «κατακαθίσει η σκόνη» του χρόνου και να υπάρξει στοιχειώδης αντικειμενικότητα στην κρίση. Τα σχετικά παθήματα των Ρωμαιοκαθολικών δεν γίνονται μαθήματα στους Ορθοδόξους. Κρίμα.
Κατά τα άλλα, ξέρουμε απ᾽ έξω και ανακατωτά ό, τι είπε ο γέρων Πορφύριος, δεν έχουμε όμως ιδέα για την προσφορά Γρηγορίου του Νύσσης. Προσκυνάμε τη φανέλα του αγίου Παϊσίου και δεν έχουμε έναν ναό για τον άγιο Γρηγόριο Νεοκαισαρείας. Παραπέμπουμε στις λιγωτικές κοινοτοπίες τριαντάχρονων αγιορειτών καλογήρων και αγνοούμε το θεολογικό μεγαλείο ενός Ιγνατίου Αντιοχείας, ενός Μεγάλου Φωτίου, ή των σπουδαίων Ησυχαστών των υστεροβυζαντινών χρόνων. Χρυσοστολίζουμε τη Βίβλο και δεν (ή μήπως για να μη;) τη διαβάζουμε. Δεν πάμε μπροστά έτσι.