Γράφει θυμωμένος, μα αυτοσυγκρατούμενος, ο π. ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ
Η εικόνα του Μητροπολιτικού Ναού της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στη Λαύρα των Σπηλαίων του Κιέβου να τυλίγεται στις φλόγες αποτελεί μία από τις πλέον οδυνηρές στιγμές του συνεχιζόμενου πολέμου στην Ουκρανία. Πρόκειται για μια είδηση που αγγίζει βαθιά τη χριστιανική μνήμη, την ιστορία της Ανατολικής Ευρώπης και την ίδια την ανθρώπινη συνείδηση. Η περίφημη Λαύρα του Κιέβου, μνημείο παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς της UNESCO και ένα από τα αρχαιότερα κέντρα του ορθόδοξου μοναχισμού, υπέστη σοβαρές ζημιές κατά τη διάρκεια νέας ρωσικής αεροπορικής επιδρομής. Οι εικόνες της πυρκαγιάς προξενούν παγκόσμια συγκίνηση.
Η τραγωδία αποκτά ιδιαίτερο συμβολισμό, καθώς η Λαύρα αποτελεί από τον 11ο αιώνα λίκνο της πνευματικής ζωής των λαών της παλαιάς Ρως. Στους χώρους της καλλιεργήθηκαν τα γράμματα, συντάχθηκαν χρονικά, αναπτύχθηκε η μοναστική παράδοση και σφυρηλατήθηκε η εκκλησιαστική ταυτότητα ολόκληρων γενεών. Κάθε πλήγμα εναντίον ενός τέτοιου τόπου αγγίζει ένα μνημείο παγκόσμιας σημασίας, έναν θησαυρό της χριστιανικής και της ανθρώπινης κληρονομιάς.
Οι δηλώσεις του π. Ιωάννη Sydor αποτυπώνουν την αγωνία και τον πόνο χιλιάδων πιστών. Η γλώσσα του είναι φορτισμένη, όπως συμβαίνει όταν ένας άνθρωπος βλέπει να απειλείται ο ιερότερος χώρος της προσευχής και της παράδοσής του. Μέσα από τις λέξεις του αναδύεται η κραυγή ενός κληρικού που βιώνει τον πόλεμο να εισέρχεται στον χώρο του ιερού. Η αναφορά του στη βροχή που άρχισε να πέφτει στο Κίεβο αποκτά σχεδόν βιβλική διάσταση· μια επίκληση στη θεία πρόνοια μέσα στην ώρα της δοκιμασίας.
Το αποτρόπαιο γεγονός της πυρκαγιάς στον Καθεδρικό Ναό της Κοιμήσεως και οι ζημιές στο συγκρότημα της Λαύρας προκαλούν έντονη ανησυχία σε εκκλησιαστικούς, πολιτιστικούς και διεθνείς οργανισμούς, οι οποίοι αρχίζουν να εκφράζουν την παγκόσμια θλίψη προς τούτο έναντι της ρωσικής ιμπεριαλιστικής επιθετικότητας. Κάθε επίθεση που αγγίζει χώρους λατρείας εγείρει σοβαρά ερωτήματα για τον σεβασμό της πολιτιστικής κληρονομιάς και των θρησκευτικών μνημείων κατά τη διάρκεια των συγκρούσεων.
Οι ναοί συνδέονται με τη μνήμη των λαών. Στους χώρους τους βαπτίστηκαν παιδιά, τελέστηκαν γάμοι, αναπέμφθηκαν δεήσεις σε περιόδους ειρήνης και θλίψης, συνοδεύτηκαν οι άνθρωποι στην τελευταία τους κατοικία. Η φθορά ενός τέτοιου τόπου τραυματίζει την ιστορική συνέχεια μιας κοινότητας (ή και του κόσμου ολόκληρου) και αφήνει πληγές που διαρκούν πολύ περισσότερο από τις στρατιωτικές επιχειρήσεις.
Η ιστορία διδάσκει ότι οι πόλεμοι παρέρχονται, ενώ τα ίχνη που αφήνουν στα μνημεία και στις ψυχές των ανθρώπων παραμένουν για δεκαετίες ή και αιώνες. Γι’ αυτό η προστασία των χώρων λατρείας και των μνημείων πολιτισμού αποτελεί χρέος οικουμενικό. Η ευθύνη αυτή αφορά κράτη, διεθνείς οργανισμούς, θρησκευτικές κοινότητες και κάθε άνθρωπο που αναγνωρίζει την αξία της ιστορικής μνήμης.
Μπροστά στις φλόγες της Λαύρας του Κιέβου αναδύεται ένα βαθύτερο ερώτημα: κατά πόσον ο σύγχρονος κόσμος διατηρεί ζωντανή την επίγνωση ότι υπάρχουν τόποι που ανήκουν στην πνευματική κληρονομιά ολόκληρης της ανθρωπότητας. Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα θα καθορίσει πολλά περισσότερα από την τύχη ενός μνημείου. Θα φανερώσει το μέτρο του σεβασμού μας προς την ιστορία, τον πολιτισμό και το ιερό.
Κίεβο: Η Λαύρα των Σπηλαίων στις φλόγες από τους Ρώσους. Παλαιά εγκλήματα υπό νέα προσωπεία
Γράφει για το ΝΥΧΘΗΜΕΡΟΝ
ο Πρωτοπρεσβύτερος Ιωάννης Σιντόρ,
κληρικός του Πατριαρχικού Καθεδρικού Ναού του Αγίου Βλαδιμήρου στο Κίεβο, της Ορθοδόξου Εκκλησίας της Ουκρανίας.
Τη νύχτα της 15ης Ιουνίου η Ρωσία εξαπέλυσε μαζική επίθεση κατά του Κιέβου με βαλλιστικούς πυραύλους, υπερηχητικούς πυραύλους κρουζ «Zircon» και πυραύλους κρουζ Χ-101. Στην πρωτεύουσα τέσσερις άνθρωποι σκοτώθηκαν και 25 τραυματίστηκαν, μεταξύ των οποίων δύο παιδιά και μία έγκυος γυναίκα. Στο Χάρκοβο, κατά τη διάρκεια δεύτερου πλήγματος στο ίδιο σημείο, σκοτώθηκαν πέντε πυροσβέστες.
Στο Κίεβο προκλήθηκαν εκτεταμένες καταστροφές σε κατοικημένα κτίρια.
Υπέστη σοβαρές ζημιές η Ιερά Λαύρα των Σπηλαίων του Κιέβου, συμπεριλαμβανομένου του Καθεδρικού Ναού της Κοιμήσεως της Θεοτόκου. Η στέγη του ναού καταστράφηκε ολοσχερώς από την πυρκαγιά, ενώ υπέστησαν ζημιές η πρόσοψη και οι εσωτερικές τοιχογραφίες. Πρόκειται για το σημαντικότερο ιερό προσκύνημα της Ουκρανίας. Η χιλιόχρονη Λαύρα, μαζί με ολόκληρο τον κόσμο, είδε και βίωσε αυτή τη νύχτα τη «χριστιανική αγάπη» των Ορθοδόξων Ρώσων.
Μετά από ένα ακόμη ρωσικό πλήγμα εναντίον της Λαύρας, πολλοί θυμήθηκαν τα γεγονότα του 1941. Ωστόσο, αξίζει να θυμόμαστε ότι οι Μοσχοβίτες την κατέστρεφαν πολύ νωρίτερα – το 1187, το 1718 και το 1918.
Οι βομβαρδισμοί της Λαύρας από τα στρατεύματα του Μουραβιόφ, οι θέσεις πολυβόλων στο καμπαναριό, ο βασανισμός και η δολοφονία του μητροπολίτη, η εγκατάσταση στρατιωτικού επιτελείου στον χώρο της μονής – όλα αυτά έχουν ήδη συμβεί στο παρελθόν. Πέρασε περισσότερο από ένας αιώνας, αλλά ελάχιστα έχουν αλλάξει: η ίδια περιφρόνηση προς τα ιερά, η ίδια καταστροφική μανία να καταστρέφουν και να βεβηλώνουν τα πάντα γύρω τους. Η μόνη διαφορά είναι ότι σήμερα χρησιμοποιούνται πολύ ισχυρότερα όπλα.
Μπορεί κανείς να αξιολογεί διαφορετικά τη σημασία των επιμέρους σχολικών μαθημάτων, όμως η ιστορία αποδεικνύει ξανά και ξανά την αξία της. Όποιος αγνοεί το παρελθόν κινδυνεύει να μην αντιληφθεί πως παλαιά εγκλήματα επαναλαμβάνονται κάτω από νέες επιγραφές και νέα προσωπεία.