Του Αρχιμανδρίτου του Οικουμενικού Θρόνου Γεράσιμου Φραγκουλάκη
Αννόβερο Γερμανίας
Ο Ιούλιος είναι για μένα πολύ σημαντικός μήνας, διότι μέσα σε αυτόν τον μήνα έχω πληθώρα επετείων που αφορούν στα κύρια γεγονότα που καθόρισαν και συνεχίζουν να χαρακτηρίζουν την ζωή μου. Με τις ημέρες Πέμπτη και Σάββατο να εναλλάσσονται με συγκίνηση και άπειρη ευγνωμοσύνη προς τον Θεό έχω να θυμούμαι: την γέννησή μου το Σάββατο 9 Ιουλίου 1960, την Μοναχική μου Κουρά την Πέμπτη 12 Ιουλίου 1979, την εις διάκονο χειροτονία μου το Σάββατο 14 Ιουλίου 1979 και την εις πρεσβύτερο χειροτονία μου την Πέμπτη 28 Ιουλίου 1983.
Με την πείρα λοιπόν 48 ετών στο ράσο και διανύοντας το 67ο έτος της ζωής μου, θα μου επιτρέψετε να μοιραστώ μαζί σας έναν λόγο που βαραίνει την καρδιά μου και αφορά όλους μας.
Ζούμε σε μια εποχή όπου πολλά αμφισβητούνται, πολλά κλονίζονται, και δυστυχώς, το βλέπουμε όλοι, στο στόχαστρο μπαίνει συχνά και ο ορθόδοξος κληρικός.
Λόγια εύκολα, κρίσεις βιαστικές, γενικεύσεις που πληγώνουν. Και η εικόνα του ιερέως θολώνει, όχι από την αλήθεια, αλλά από τη βιασύνη της εποχής. Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος μας θυμίζει: «Ο ιερεύς επί γης τα του ουρανού διαπραγματεύεται.» Πόσο εύκολα όμως ξεχνιέται αυτό!
Ο ιερέας σίγουρα δεν είναι άγγελος, είναι άνθρωπος με τις πτώσεις του, τις δυσκολίες του, τις στιγμές που η ψυχή του βαραίνει. Ο άγιος Πορφύριος συχνά έλεγε σε αυτούς που τον επισκέπτονταν και εξέφραζαν παράπονα για κάποιους ιερωμένους: «Ο παπάς είναι άνθρωπος. Μην τον θέλετε άγιο από την πρώτη μέρα». Και ο άγιος Παΐσιος τακτικά τόνιζε: «Μην κοιτάς το σφάλμα του άλλου, μα κοίτα τον αγώνα του.» Αδιαμφισβήτητα υπάρχουν και περιπτώσεις που δεν τιμούν το ράσο. Είναι όμως άδικο να σκεπάζουμε με μια βαριά σκιά χιλιάδες κληρικούς που αγωνίζονται σιωπηλά, με κόπο, με προσευχή, με δάκρυ. Πόσο δίκιο έχει ο Ντοστογιέφσκι όταν λέει: «Να αγαπάς τον άνθρωπο σημαίνει να τον βλέπεις όπως τον οραματίζει ο Θεός». Μακάρι να συνέβαινε αυτό, και να προσπαθούσαμε να βλέπουμε έτσι.
Ο κόσμος βλέπει τον ιερέα για λίγο στην Θεία Λειτουργία, σε μια ακολουθία, σε μια τελετή. Δεν βλέπει όμως τις ώρες που δεν φαίνονται. Δεν βλέπει τον ιερέα να περνά το κατώφλι ενός σπιτιού στις δύο τα ξημερώματα, για να σταθεί δίπλα σε έναν άνθρωπο που πονά. Δεν ακούει τις εξομολογήσεις που γίνονται με πόνο ψυχής και με δάκρυα που κυλούν αθόρυβα. Δεν γνωρίζει τις αγωνίες του για οικογένειες που δοκιμάζονται, για νέους που παλεύουν με σκοτάδια, για ανθρώπους που δεν έχουν κανέναν άλλον να τους ακούσει.
Πόσες φορές ο ιερέας θυμάται τα λόγια του Αγίου Σιλουανού: «Κράτα τον νου σου στον Άδη και μη απελπίζου», όταν σηκώνει τον πόνο των άλλων. Πολλά από όσα κάνει ο κληρικός δεν θα τα μάθει ποτέ κανένας. Διότι η αληθινή προσφορά δεν κραυγάζει, λόγω ταπείνωσης και όπως λέει ο άγιος Ισαάκ ο Σύρος: «Η ταπείνωσις είναι η στολή της θεότητος».
Πόσες φορές ο ιερέας βοηθά μια οικογένεια οικονομικά χωρίς να το γνωρίζει ούτε ένας στην ενορία.
Πόσες φορές σηκώνει βάρη που δεν είναι δικά του, μόνο και μόνο για να ανακουφίσει έναν άνθρωπο που πονά.
Ο Μητροπολίτης Αντώνιος του Σουρόζ έλεγε: «Η αληθινή αγάπη είναι να κουβαλάς τον πόνο του άλλου σαν δικό σου» και αυτό κάνει ο ιερέας. Όλα αυτά δεν γίνονται είδηση, είναι όμως η ουσία της ιερωσύνης.
Ο ιερέας πληρώνεται για να κάνει τη δουλειά του, λένε πολλοί. Μα η ιερωσύνη δεν είναι δουλειά. Είναι σταυρός, είναι ευθύνη, είναι κλήση που δεν αποτιμάται με χρήματα. Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος λέει: «Ο ιερεύς, και αν άγιος είναι, και αν αμαρτωλός, την χάριν του Θεού φέρει».
Ποιος μισθός μπορεί να μετρήσει μια νύχτα δίπλα σε έναν ετοιμοθάνατο;
Ποια αμοιβή μπορεί να αποδώσει την πνευματική ευθύνη για εκατοντάδες ψυχές;
Ποιο ποσό μπορεί να αποτυπώσει την αγωνία ενός ιερέα για έναν νέο που παλεύει με την απελπισία;
Η κριτική βεβαίως, είναι αναγκαία και ωφέλιμη. Ο ιερέας οφείλει να λογοδοτεί, να διορθώνεται, να προοδεύει. Άλλο όμως η κριτική και άλλο η ισοπέδωση. Η κριτική χτίζει. Η ισοπέδωση γκρεμίζει και όταν γκρεμίζεται η εμπιστοσύνη στον κληρικό, πληγώνεται ολόκληρη η κοινωνία.
Ο άγιος Σεραφείμ του Σάρωφ λέει: «Απόκτησε ειρήνη μέσα σου, και χιλιάδες γύρω σου θα σωθούν». Ας αποκτήσουμε ειρήνη στην καρδιά μας όταν μιλάμε για τον κλήρο. Πριν υιοθετήσουμε εύκολα λόγια που απαξιώνουν τον κλήρο, ας αναρωτηθούμε: Ξέρουμε πραγματικά τι κάνει ο ιερέας; Ξέρουμε πόσες ιστορίες αγάπης μένουν κρυφές; Ξέρουμε πόσες θυσίες δεν θα ακουστούν ποτέ;
Οι περισσότεροι κληρικοί συνεχίζουν να εργάζονται αθόρυβα, να στηρίζουν, να παρηγορούν, να σηκώνουν βάρη που δεν φαίνονται. Δεν επιδιώκουν τον έπαινο, δεν ζητούν εξιδανίκευση, ζητούν δικαιοσύνη.
Και αν η ιερωσύνη είναι σταυρός παντού, στο εξωτερικό γίνεται συχνά σταυρός διπλός. Η διακονία του ιερέα στο εξωτερικό έχει μια ιδιαιτερότητα που δεν περιγράφεται εύκολα. Είναι μια πορεία μέσα σε συνθήκες απαιτητικές, συχνά μοναχικές, αλλά πάντοτε ευλογημένες. Ο κληρικός της διασποράς καλείται να γίνει όχι μόνο λειτουργός, αλλά και φορέας μνήμης, παράδοσης, γλώσσας, παρηγοριάς. Να κρατήσει ζωντανή την φλόγα της Ρωμιοσύνης σε μια κοινωνία που κινείται με άλλους ρυθμούς και άλλες προτεραιότητες.
Σε αυτήν την πορεία, ο ιερέας δεν στέκεται μόνος. Έχει πνευματικό λιμένα, έχει οιακοστρόφο, έχει πατρική καθοδήγηση.
Και για εμάς στη Γερμανία, αυτός ο οιακοστρόφος είναι ο σοφός και πολύπειρος Μητροπολίτης Γερμανίας και Έξαρχος Κεντρώας Ευρώπης κ. Αυγουστίνος, ο οποίος επί δεκαετίες κρατά το τιμόνι της Μητροπόλεως με σύνεση, διάκριση και βαθιά αγάπη για τον λαό του Θεού.
Το έργο της Μητροπόλεως Γερμανίας είναι μεγάλο, πολυδιάστατο και συχνά αθόρυβο: στηρίζει ενορίες διάσπαρτες σε μια χώρα με τεράστιες αποστάσεις, ενισχύει την ελληνική και την ορθόδοξη ταυτότητα των νέων, αγκαλιάζει οικογένειες που παλεύουν με τις δυσκολίες της ξενιτιάς, δημιουργεί γέφυρες ανάμεσα σε πολιτισμούς και προσφέρει πνευματική παρηγοριά σε ανθρώπους που ζουν μακριά από την πατρίδα, αλλά δεν θέλουν να ζήσουν μακριά από την Εκκλησία. Όλα αυτά βεβαίως τελούνται εντός της στοργικής μήτρας του Οικουμενικού Πατριαρχείου, στο οποίο ανήκει η Ιερά Μητρόπολη Γερμανίας. Το Πατριαρχείο, με την ιστορική του ευθύνη και την πνευματική του ακτινοβολία, αποτελεί για όλους μας τον σταθερό άξονα ενότητας, παράδοσης και μαρτυρίας. Είναι η Μητέρα Εκκλησία που αγκαλιάζει τα παιδιά της όπου κι αν βρίσκονται, από την Πόλη μέχρι την Κεντρική Ευρώπη, και στηρίζει την ιεραποστολή της διασποράς με αγάπη και προσευχή.
Έτσι, ο ιερέας στο εξωτερικό δεν διακονεί μόνο μια ενορία, διακονεί ένα κομμάτι της Ρωμιοσύνης. Δεν στηρίζει μόνο ανθρώπους, στηρίζει την ίδια την συνέχεια της Ορθοδοξίας μέσα στον σύγχρονο κόσμο και δεν πορεύεται μόνος. Πορεύεται με την ευχή του Επισκόπου του και την ευλογία του Οικουμενικού Θρόνου.
Τα παραπάνω δεν γράφτηκαν ούτε για δικαιολογίες, ούτε για ωραιοποίηση καταστάσεων. Γράφτηκαν για να θυμίσουν. Να θυμίσουν ότι, πίσω από κάθε ράσο υπάρχει ένας άνθρωπος που παλεύει, που προσεύχεται, που σηκώνει βάρη που δεν φαίνονται. Γράφτηκε για να καλέσει όλους μας σε περισσότερη δικαιοσύνη, περισσότερη κατανόηση, περισσότερη ειρήνη στην καρδιά όταν μιλούμε για τον κλήρο.
Αν ο Ιούλιος είναι για μένα μήνας επετείων, είναι ταυτόχρονα και μήνας ευθύνης: να καταθέσω την αλήθεια της ιερωσύνης όπως την έζησα και την ζω. Με ευγνωμοσύνη προς τον Θεό και με σεβασμό προς όλους τους κληρικούς που αγωνίζονται αθόρυβα, εύχομαι να βλέπουμε ο ένας τον άλλον όχι με το βλέμμα της βιασύνης, αλλά με το βλέμμα του Θεού. Και τότε, όπως λέει ο άγιος Σεραφείμ, «χιλιάδες γύρω μας θα σωθούν».