Κωνσταντίνος Β. Τερψίδης
11η Ἰουνίου 2026, τῶν Ἁγίων Ἀποστόλων Βαρθολομαίου καί Βαρνάβα.
Τῆς Ἴμβρου ὁ Σαραντάπηχος υἱός, εις τὴ νυμφώνα Του νήσο ἑορτάζει.
Βαρθολομαίου του Σαραντάπηχου Ίμβριου εορτάζουμε τα ονομαστήρια. Να τη και πάλι η Ίμβρια πλαγιά με μονοπάτι αχαλίκωτο, που μας καλεί να το στρώσουμε με ευχόλιθους απ΄ τση Κρήτης τα βουνά της κοσμογονίας, με τους θρύλους και τις δοξασιές της, για να το πορευτεί χαλιναγωτά με ισάξια παρέα, της Άκρας Καππαδοκίας τον Διγενή.
Μπορεί να μην είναι του Δία-γένος, αρχοντόπουλο Διγενής, και αδελφός του δίκαιου Ραδάμανθυ, αλλά είναι υπερήφανος και πανάξιος γιός του Χρίστου και της Μερόπης Αρχοντώνη κι αδελφός των Νικολάου, Ζαχάρως και Αντωνίου, είναι ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ. κ. Βαρθολομαίος, ο Τριγενής, που ο Θεός τον αξίωσε να ζήσει τρείς σχεδόν γενεές*.
Μπορεί, κατά την Κρητών παράδοση, να μη παίζει με τους βράχους, σαν εκείνο το γίγαντά τους Σαραντάπηχο, που με την υπερφυσική του δύναμη έπαιζε τα πεντόβολα όπως τα παιδιά, αλλά, δόξα τω Θεώ, ο Ίμβριος Σαραντάπηχος τους ανεβαίνει, τους χαίρεται και καμαρώνει ως αναβάτης κι αναρριχητής. Γιατί το Αγιοθοδωρίτικο βλαστάρι δεν έγινε μήτε πεύκος, μήτε έλατος περήφανος σαράντα πήχεις μπόι, μα ελιά, ειρηνική, Αγιοθοδωρίτικη, σαραντάζωη, πολύδακρη, που ζει και διαφεντεύει κι ευλογεί μακρύσκιωτη και τροπαιούχα επί αιώνες τον τόπο της κι ας πασχίζουν να τη χαλάσουν. Είναι αυτή η ακοίμητη ασφάλειά Σας στο Zeytinli köy, στο χωριό της ελιάς, τους Αγίους Θεοδώρους Σας.
Μπορεί να μην πίνει νερό από ποτάμι όπως ο Κρητικός θεόρατος Σαραντάπηχος σε καιρούς μακρινούς για να μπορέσει να ξεδιψάσει, αλλά «ξεδιψάει» από το απύθμενο πηγάδι της πίστης, μπορεί το νησί του να μην έχει τους μεγάλους ποταμούς αλλά έχει τις ευλογημένες βρύσες στις οποίες δροσίζεται, ευχαριστώντας σε κάθε στιγμή τον δικό Του Θεόρατο, Κύριο Ιησού Χριστό τον οποίο προσκυνάει πριν πάρει καιρό για να ιερουργήσει.
Μπορεί το βουνό του Κρήτα Διγενή να βαθούλωσε από το μεγάλο βάρος του και να δημιούργησε στη θέση του τη «σέλα» του Διγενή, αλλά ο δικός μας Σαραντάπηχος Τριγενής Βαρθολομαίος, δεν βαθούλωσε, αλλά αντιθέτως ψήλωσε τη θέση του, τον Θρόνο της Αγίας Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας μας. Ο δικός μας εορτάζων Βαρθολομαίος, ως γεωργός άφησε ανεξίτηλο βαρύ θόλωμα προσεκτικού, προστατευτικού οργώματος στην Άμπελο του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού, την Άμπελο της Εκκλησίας της Ορθοδοξίας προστατεύοντας τα πρέμνα, του κορμούς της από τις χαμηλές θερμοκρασίες, τους παγετούς και τους ανέμους. Ταυτόχρονα δεν άφησε κατά το μύθευμα του Κρήτα την ποδιά του, την πατημασιά του, στον βράχο, αλλά άφησε κι αφήνει το ανεξίτηλο δικό του αποτύπωμά του στην Ορθοδοξία και την παγκόσμια ιστορία και οικολογία, που ο χρόνος, εδώ δεν θα είμαστε, θα την σφραγίσει με χρυσά γράμματα.
Μπορεί τα γένια του να μη μυθοποιήθηκαν όπως τα πολύπυκνα του ξωτικού τση Κρήτης, ώστε όταν σκύβει να πιεί νερό να κλείνουν το ποτάμι και να πλημμυρίζει ο κάμπος της Μεσαράς, αλλά η «γενειάδα» των σαραντάπτηχων προτερημάτων και αξιών του πλημυρίζουν το ποτάμι της Ορθοδοξίας και της ανθρωπιάς, και η αγάπη Του για την Ίμβρο ρέει στον Ιλισό ποταμό απ’ τους Αγίους Θεοδώρους ως κάτω τον λιόφυτο κάμπο και τον όρμο του Κάστρου.
Μπορεί η θωριά του μύθου του Μεραμπέλου να «ήσφαξε τ’ άγρια θεριά κι ήφεξε η μέρα», μα και ο Βαρθολομαίος αγονάτιστος με τόλμη και αποφασιστικότητα και με σκουτάρι Του την πίστη την αγία, τα έβαλε με τα βόρεια ανέμυαλα ξανθά θεριά της ματωμένης κούρσας και του λιόντα τη λύσσα, για να φέξει η Ορθοδοξία ελεύθερη σε όσους το επιθυμήσουν, αξεχώριστα. Ανέλπιστοι κουρσάροι του πρόμαχου αχάλαστου Θρόνου, έχετε κατά νου ότι ο Οικουμενικός Πατριάρχης είναι της ειρήνης ο Φύλακάς, αλλά και αυτός που ως λιόντισσα προστατεύει τα λιονταρόπουλά της. Έννοια και συλλογισμός Του όχι μόνο να μένει άσβηστη η κανδήλα ενός Πανσέπτου μαρτυρικού Θρόνου, αλλά και να συδαυλίζει τη φλόγα του για να λάμπει σαν γήλιος στην Οικουμένη τρανότερος απ΄ ό,τι τον παρέλαβε.
Μπορεί ο αρχαιότερος Σαραντάπηχος κάτοικος της Ίδης να είναι της φαντασίας γέννημα που έζησε πριν τον κατακλυσμό, με τη νερο-πλημμύρα να φτάνει ως τον λαιμό του χωρίς να νικήσει το μπόι του, και για να επιβιώσει ανέβηκε στην κορυφή του Ψηλορείτη, αλλά ο Σαραντάπηχος της Ίμβρου κάτοικος, είναι ο ολοζώντανος εορτάζων Βαρθολομαίος, που πατά αλογάρης την κορυφή της Αρασιάς για να προσκυνήσει την πετροεκκλησιά της Παναγιάς της. Είναι παλιός και γερός και ζει ανάμεσά μας. Είναι της Ορθοδοξίας ξωμάχος πρόμαχος, γκαρδιωμένος και ακραλύγιστος· των αιώνων η έμψυχος ύπαρξη, πράξη και τάξη της.
Μπορεί η λαϊκή διήγηση να θέλει τους εξωτικούς Κρητογίγαντες από την ακινησία να έβγαζαν οι πόδες τους σκώληκες και σαν έσκυφταν να τους πιάσουν, να γλιστρούν, να πέφτουν, να σπάζουν τη ραχοκοκαλιά και να πνίγονται, του γίγαντα όμως Βαρθολομαίου τα πόδια έχουν θεμέλιο ψυχές αθάνατες μαρτύρων και βγάζουν φωτιές. Με ραχοκοκαλιά ολόρθη, δόξα στον Πανάγαθο, παλεύει απνίγμονος και άφθαρτος ως Τιμονιέρης μες τις μόνιμες φουρτούνες του Πανσεβάσμιου Φαναριώτικου καραβιού. Αντέχει και γνωρίζει πώς να επιστρέψει αυτό το καράβια στο ήρεμο λιμάνι του Χρυσού Κόλπου.
Μπορεί ο φανταστικός γίγαντας Σαραντάπηχος, περνώντας από την περιοχή των Μύθων της Βιάννου, να έσκυψε διψασμένος να πιει νερό από τον κρυοπόταμο και η μακριά του γενειάδα, χαράκωσε και έκοψε το βουνό, σχηματίζοντας αυτό που σήμερα εμείς γνωρίζουμε ως φαράγγι Σαρακίνας, μα της Ίμβρου ο Τεσσαρακοντάπυχος υιός έσκυψε το κεφάλι κάτω, και με προσευχή κι αγώνα χαράκωσε νέα περάσματα για την Αγία του Χριστού Μεγάλη Εκκλησία μας. Όχι μια εκκλησία περίκλειστη όπως η μεγάλης γεωγραφικά Μοσκοβἴα αλλά μια Εκκλησία ασύνορης σ΄ όλη την οικουμένη.
Μπορεί ο θρύλος να ήθελε τον Σαραντάπηχο με μια δρασκελιά να πηδά το Κρητικό φαράγγι, αλλά ο αμύθητος ταπεινός Βαρθολομαίος αδίστακτα γονατίζει μπροστά στην Υπεραγία Θεοτόκο, προστάτιδα της Πόλης του Κωνσταντίνου και της Ίμβρου, ζητώντας το έλεος, τη βοήθεια, το θάρρος και τη δύναμη να ανεβάζει τον «πύχη» της Ορθοδοξίας σαράντα πύχεις ψηλότερα, δίνοντας το παρόν του με μια δρασκελιά σ΄όλη την οικουμένη.
Μπορεί στην Κύπρο μας να τραγουδούν: «Εεε! Σαράντα πήχες δίμιτο σου φτιάξανε μια βράκα» μα αυτός δεκαοκτώ χρονών, ως νυμφίος του Κυρίου και Θεού ημών Ιησού Χριστού, φορώντας ράσο από δίμιτο λινό, ξεκίνησε ακλόνητος κι αλύγιστος να περπατά στη στράτα Του. Ααχ! Τα χρόνια του επέρασαν, μα «όταν τον βλέπουν κι έρχεται απ΄ τη μεγάλη στράτα πολλές καρδιές αγάλλονται και κάνουν ντρίγκι-ντράγκα».
Είναι γεγονός αδιαμφισβήτητο, η Α.Θ.Π. ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαίος, όσο κανείς άλλος, με προσευχή και αγώνα, ανέβασε τον πήχη της Ορθοδοξίας πολύ ψηλά σε όλη την Οικουμένη. Αυτό θα μείνει ως το θαύμα Του. Γι΄ αυτό δεν θα μείνει στη γλώσσα του Γένους ως μύθος ή ως ένας απλός Πατριάρχης, αλλά θα μείνει ως ο Σαραντάπηχος Ίμβριος Πατριάρχης ανάμεσα στον Μέγα Φώτιο και τον Μεγαλοπρεπή Ιωακείμ τον Γ. Γιατί εκτός των πολλών άλλων, όπως στην Ιλιάδα «ο Αίας, πελώριος ως ο Σαραντάπηχος, πολλές ορμήνιες έδωσε στους συντρόφους του, ταμπουρωμένοι ολούρθε να μην αφήσουν τον Πάτροκλο στους Αργίτες, μον΄ να σταθούν συμά τρογύρα του»**, όμοια κι ο Βαρθολομαίος πρώτος, όμοια πελώριος και Σαραντάπηχος, με συνεχείς ορμήνιες προς τους παρ΄ αυτόν Ιεράρχας, την πιστή Αυλή Του και όλο το οικουμενικό ποίμνιό του, τους παρακινεί να στέκονται ακοίμητοι στου Πανσέπτου Φαναριού τον ματωμένον τοίχο εκτελώντας την ιερή βάρδιά τους, στο σημαδεμένο με τον ίσκιο της ιερής θηλιάς καστροπόρτι του.
«Παναγιά μου γλέπι τουν… ντοπιολαλιά μάκρηε» .
Μπορεί το μικροκρητικόπουλο να ρωτά ακόμα: «Γιαγιά, πιστεύεις ότι υπήρχε στ’ αλήθεια ο Σαραντάπηχος;», κι αυτή να του απαντά: «Κι όπως γοργά η ζωή περνά, του Σαραντάπηχου γερνά το παραμύθι, μόνη παρέα καθ’ αυγή, μια θύμηση και μια πληγή μέσα στα στήθη, έτσι λένε, παιδί μου»… τα μικρά Ιμβριόπουλα κι όλη η Οικουμένη πολλά θα έχουν να ακούσουν από τη γιαγιά τους στο ερώτημα: «Γιαγιά υπήρχε ένας Βαρθολομαίος;» και η απάντηση δεν θα είναι: «Έτσι λένε παιδί μου», αλλά: «Αν ήταν λέει, κι όχι απλά υπαρκτός αλλά και με τον Θρόνο συναρχός». Φέτος αξιώθηκε να υποδεχτεί και να συλλειτουργήσει στο νησί του, για πρώτη φορά, με τους δύο Δανιήλ, την Α. Θ. Μακαριότητα τον Πατριάρχη Ρουμανίας Δανιήλ και την Α. Θ. Μακαριότητα τον Πατριάρχη Βουλγαρίας Δανιήλ. Όπως και το όνομά τους δηλώνει όλων «κριτής είναι ο Θεός». Η παρουσία τους δεν μπορεί παρά να μαρτυρεί την εκτίμηση και τον σεβασμό προς το ταπεινό πρόσωπό του. Ευχόμεθα την ενδυνάμωση των σχέσεων για το καλό της Ορθοδοξίας και των λαών τους.
Αντρόκαρδε, εορτάζοντα Μπροστάρη της Ορθοδοξίας, Τρισεύγενε Ίμβριε Οικουμενικέ Πατριάρχα της ζωής, της χαράς και της υπερηφάνειας μας,
Κύριε Κύριέ μας, εορτάζοντα Βαρθολομαίε,
Όσοι κεραυνοί κι αν πέφτουν στην πορεία, κι όσοι κυκλώνες σαραντάπηχοι στα ιστία, τόσο να φορτίζουν της ψυχής την μπαταρία.
Όσα τα χρόνια της ζωής του πεύκου με σαραντάπηχη πατούχα,*** τόσα και τα δικά Σας Ομογάλακτε, ευλογημένα και χαλκούχα.
Στο κόσμο ελάχιστους θα βρεις Βαρθολομαίους, ευχόμαστε σ΄ όλους, σαν τον Ίμβριο γενναίους.
Να είστε πάντα ευλογημένος και υπό την προστασία της Υπεραγίας Θεοτόκου και του προστάτου Σας Αγίου Αποστόλου Βαρθολομαίου. Να αισθάνεστε γαλήνιος γιατί ο Δωροδότης Θεός σας διαμόρφωσε τη ζωή Σας όπως τη θέλατε, σε συνάφεια με τα μοσχομυριστά ρόδα, τα γάργαρα νερά, τους γονατιστούς ίσκιους, τις δακρυσμένες γωνιές μα κυρίως τους μαρτυρικούς σταυρούς των ναών και των εξωκλησιών του νυμφίου νησιού Σας από το οποίο και σας στέλνουμε συνεορτάζοντες μαζί Σας τις εγκάρδιες ευχές μας.
Ο Άγιος Θεός να Σας δύναμη να είστε ορθός αλλά και γονατιστός προσευχόμενος ως ο άλλος Μέγας Άγιος Κωνσταντίνος:
«Άγιε Θεέ, σε Σένα τη ζωή μου αφιέρωσα. Το όνομά Σου προσκυνώ κι ευλαβικά μπροστά στη δύναμή σου γονατίζω. Κάνε, νάχει ειρήνη ο λαός μου».
Εις έτη καλά, ανώδυνα και ευλογημένα, Πατἐρα και Δέσποτα του Γένους.
Ο ταπεινός υπερτυχερός που αξιώθηκε να Σας γνωρίσει και να Σας νιώσει,
Ο με την ευλογία Σας για πάντα δικό Σας,
Ο Θεσσαλονικεύς Φερτεκλής, το Μακεδονίας τέκνο της Καππαδοκίας, την οποία προσφάτως ο Θεός Σας αξίωσε να ξαναπροσκυνήσετε για πολλοστή φορά και να συλλειτουργήσετε, για πρώτη φορά, με τον Μακαριώτατο Αρχιεπίσκοπο Αλβανίας κ. Ιωάννην.
Κωνσταντίνος Β. Τερψίδης
Ευχαριστούμε τον λεξιπλάστη Καζαντζάκη για τις λέξεις που μας κληρονόμησε και την έμπνευση και διάθεση να δημιουργούμε καινούργιες.
* κάθε γενιά περίπου 29 έτη
** Ιλιάδα, ραψωδία Ρ-360, μετάφραση Καζαντζάκη-Κακριδή
*** πατημασιά, ρίζωμα