Του Αρχιμανδρίτου του Οικουμενικού Θρόνου Γεράσιμου Φραγκουλάκη
Αννόβερο Γερμανίας
Η απονομή του Χρυσού Μεταλλίου της Βουλής των Ελλήνων στον Οικουμενικό Πατριάρχη κ. κ. Βαρθολομαίο δεν ήταν μια απλή τιμητική πράξη. Ήταν μια ενέργεια που φανέρωσε, με τρόπο ήσυχο αλλά βαθύ, την εκτίμηση της Πολιτείας προς τη Μεγάλη Εκκλησία και προς το έργο που εκείνη προσφέρει αδιάκοπα μέσα στους αιώνες, «μη κρύπτειν το φως υπό τον μόδιον», και το φως της Μητρός Εκκλησίας δεν κρύβεται, αλλά λάμπει «ἐπὶ τὴν λυχνίαν» για να φωτίζει όλους (Ματθ. 5,15).
Στις 5 Μαΐου 2026, η Ελλάδα τίμησε τον Παναγιώτατο για την πολύχρονη και σταθερή διακονία του, μια διακονία που γίνεται με σιωπή, υπομονή και αληθινή αγάπη. Μια διακονία προσαρμοσμένη στον λόγο του Κυρίου: «ὁ δὲ μείζων ὑμῶν ἔσται ὡς ὁ διακονῶν» (Λουκ. 22,26). Αυτή η ευαγγελική αρχή είναι ο άξονας της πατριαρχικής πορείας του.
Ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος, άνθρωπος της παράδοσης και φύλακας του πνεύματος, στέκεται ως σημείο ενότητας για την Ορθοδοξία. Η πορεία του, γεμάτη ευγνωμοσύνη και αφοσίωση, έχει εμπνεύσει σεβασμό σε πιστούς και μη. Με τον τρόπο του, απλό και σταθερό, κρατά την Εκκλησία ως φως που δεν σβήνει, όπως το «φως το αληθινόν, το φωτίζον πάντα άνθρωπον» (Ιω. 1,9).
Στον λόγο του ο Παναγιώτατος μίλησε με ταπεινότητα. Τόνισε ότι η τιμή δεν ανήκει στο πρόσωπό του, αλλά στη Μητέρα Εκκλησία, την οποία διακονείως Πρωτόθρονος επί 35 χρόνια. «Τίποτε δεν είναι πιο υψηλό από την ταπεινοφροσύνη» λέει ο ιερός Χρυσόστομος. Έτσι και ο Παναγιώτατος έδειξε ότι, η αληθινή ηγεσία δεν ζητά προβολή, αλλά προσφέρει. Δεν υψώνει τον εαυτό, αλλά στηρίζει τον άνθρωπο και τη δημιουργία.
Αναφέρθηκε στην παράδοση της Ορθοδοξίας και στη μέριμνα της Εκκλησίας για τον άνθρωπο, την παιδεία, τον διάλογο και την ειρήνη. Θύμισε τα μεγάλα δώρα της Αρχαίας Ελλάδας προς τον κόσμο: την ελευθερία, την δημοκρατία, την φιλοσοφία, την επιστήμη. Ο λόγος του συναντά τον λόγο του Μεγάλου Βασιλείου, ο οποίος έλεγε ότι τα ελληνικά γράμματα είναι «προπαιδεία της αληθείας», προετοιμασία για το Ευαγγέλιο.
Με συγκίνηση χαρακτήρισε τη σύζευξη ελληνικού και χριστιανικού πνεύματος ως «θαύμα», γιατί τα υψηλότερα στοιχεία του αρχαίου πολιτισμού βρήκαν θέση στη θεολογία και στη ζωή της Εκκλησίας. Αυτή η σύζευξη είναι η ίδια η ιστορική πορεία του Γένους, που έμαθε να ενώνει «το κάλλος του λόγου» με «το κάλλος της πίστεως».
Ξεχώρισε ιδιαίτερα την ελληνική γλώσσα, την οποία ονόμασε «μητρική γλώσσα του πνεύματος». Μια γλώσσα που διαμόρφωσε σκέψη, φιλοσοφία και πνευματική παράδοση, και που συνεχίζει να τρέφει τον λόγο της Εκκλησίας. Δεν είναι τυχαίο ότι οι Πατέρες της Εκκλησίας, από τον Γρηγόριο τον Θεολόγο μέχρι τον Μάξιμο τον Ομολογητή, έγραψαν τα θεολογικά τους έργα σε αυτή τη γλώσσα, που έγινε όργανο θείας σοφίας.
Ο λόγος του Πατριάρχη ήταν γεμάτος ελπίδα. Μίλησε για την ανάγκη να κρατήσουμε τις παραδόσεις, να συνεργαστούμε, να μείνουμε ενωμένοι. Θύμισε τον ψαλμικό λόγο: «Ἰδού δη τί καλόν ή τί τερπνόν, ἀλλ’ ἢ το κατοικείν ἀδελφούς ἐπὶ τὸ αὐτό» (Ψαλμ. 132,1). Έδειξε ότι ο διάλογος ελληνισμού και χριστιανισμού παραμένει ζωντανός και καρποφόρος.
Η ομιλία αυτή δεν ήταν μόνο ιστορική. Ήταν και μια υπενθύμιση ότι ο ελληνισμός, όταν ενώνεται με το χριστιανικό ήθος, γεννά αξίες που ξεπερνούν εποχές και σύνορα. Έδωσε αισιοδοξία για το μέλλον και κάλεσε όλους να κρατήσουμε ζωντανά όσα μας παραδόθηκαν. Εναρμονισμένος ο λόγος του με εκείνον του Αποστόλου Παύλου: «Στήκετε και κρατείτε τας παραδόσεις». (Β΄ Θεσ. 2,15).
Το έργο του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου είναι μια παρακαταθήκη για τις επόμενες γενιές. Με τη σοφία και την πίστη του, φροντίζει ώστε τα ιδανικά του ελληνικού και του χριστιανικού πνεύματος να παραμένουν ζωντανά και να συνεχίζουν να εμπνέουν. Η μαρτυρία του θυμίζει τον λόγο του Κυρίου: «Ἐν τούτῳ δοξάζεται ὁ Πατήρ μου, ἵνα καρπὸν πολὺν φέρητε» (Ιω. 15,8).
Η τιμή που αποδόθηκε στον Παναγιώτατο δεν αφορά μόνο ένα πρόσωπο. Είναι μαρτυρία ότι η Μεγάλη Εκκλησία συνεχίζει να φωτίζει, να στηρίζει και να καθοδηγεί. Ο λόγος του Πατριάρχη μάς θυμίζει ότι η ενότητα, η πίστη και η παράδοση δεν είναι παρελθόν, αλλά δρόμος που οδηγεί στο μέλλον με σιγουριά και ελπίδα.