Γράφει η Marissa Costidis
13 Μαρτίου, 2026
Ήταν μόλις 11 χρονών, το 1941, η μικρή Anna Marakas, όταν ανέβηκε στο κάθισμα του εκκλησιαστικού οργάνου και άρχισε να παίζει. Βρισκόταν στο υπερώο του Ιερού Ναού της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, στο Όουκλαντ της Καλιφόρνιας. Ογδόντα πέντε χρόνια αργότερα, εξακολουθεί να διακονεί από την ίδια θέση.
Γεννημένη το 1930 από γονείς με καταγωγή από τη Μεσσηνία, η Anna μεγάλωσε στην ενορία της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στο Όουκλαντ, μέσα στην εκκλησιαστική ζωή της κοινότητας. Η πίστη και η Εκκλησία υπήρξαν ανέκαθεν αναπόσπαστο στοιχείο της καθημερινότητάς της. Η μεγαλύτερη αδελφή της συμμετείχε στη χορωδία και, όπως θυμάται και η ίδια γελώντας, «όταν ήμουν οκτώ χρονών, η μητέρα μού είπε: “Θα πας κι εσύ εκεί μαζί με την αδελφή σου”». Και πράγματι, εκεί βρίσκεται ακόμα.
Η απρόσμενη διαδρομή της προς τη διακονία ξεκίνησε όταν οι τακτικοί οργανίστες της ενορίας αρρώστησαν από γρίπη. Ο διευθυντής της χορωδίας, γνωρίζοντας ότι η μικρή Anna μάθαινε πιάνο, της ζήτησε να τους αντικαταστήσει. Η εκκλησιαστική μουσική τής ήταν γνώριμη και δεν της φάνηκε δύσκολη καθόλου, κάθε άλλο: ήταν μεγάλη της χαρά να παίζει. Και έτσι, αυτό που άρχισε ως μία προσωρινή αντικατάσταση, εξελίχθηκε με τον καιρό σε τέχνη ζωής, με την Anna να διακονεί ως οργανίστρια της ενορίας για γενιές ολόκληρες.
Ο Ναός της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στο Όουκλαντ της Καλιφόρνιας, που η ίδια αρχικά είχε γνωρίσει, μεταφέρθηκε αργότερα σε έναν νέο χώρο, λαμβάνοντας την ονομασία «Καθεδρικός Ναός της Αναλήψεως» προκειμένου να ανταποκριθεί στις νέες ανάγκες των μελών της κοινότητας. Στα χρόνια αυτά της μεταπολεμικής ανάπτυξης της ενορίας, όταν η κοινότητα μεγάλωνε συνεχώς, η Anna έπεισε την ενορία να προχωρήσει στην αγορά ενός μεγάλου εκκλησιαστικού οργάνου — μια δαπανηρή αλλά καθοριστική απόφαση για τη μουσική φυσιογνωμία του ναού.
Κατά τη μακρά της διακονία συνεργάστηκε με πολλούς κληρικούς, αρχίζοντας από τον π. Αρσένιο Παληκάρη, έναν ηλικιωμένο ιερέα από την Ελλάδα, και συνεχίζοντας με τον π. Γεώργιο Βλάχο, στη μεγάλη περίοδο ανάπτυξης που ακολούθησε τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Με την επιστροφή των βετεράνων και τη δημιουργία νέων οικογενειών, η ενορία είχε αναπτυχθεί εντυπωσιακά. Το κατηχητικό συγκέντρωνε 700 περίπου παιδιά, οι αίθουσες δεν επαρκούσαν και τα μαθήματα επεκτάθηκαν και στους χώρους της εκκλησίας, ακόμη και στα σχολικά λεωφορεία που στάθμευαν έξω από τον ναό.
Όσον αφορά τους στρατιώτες που επέστρεφαν από τον πόλεμο, «ήταν νέοι άνθρωποι μορφωμένοι, με πολλά όνειρα, πολλά χαρίσματα και με μια βαθιά αφοσίωση προς το κάθε τι», θα θυμηθεί η Anna. «Ένα γεγονός που έφερε στην ενορία καρπούς».
Τη σκυτάλη των ενοριακών προγραμμάτων ανέλαβε αργότερα ο π. Tom Paris. Η Anna αναπολεί εκείνη την περίοδο με υπερηφάνεια και ικανοποίηση: η δυναμική πορεία της Ορθοδοξίας παντού ήταν ένα βίωμα που τη γέμιζε χαρά. Η ενορία της, το πνευματικό της σπίτι, ευδοκιμούσε.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η Ομοσπονδία Ελληνορθόδοξων Χορωδιών (the Greek Orthodox Choir Federation of the Western States) εξελίχθηκε σύντομα σε έναν ιδιαίτερα δυναμικό θεσμό, προσελκύοντας εκατοντάδες ανθρώπους στη ζωή της Εκκλησίας. Όπως θυμάται η Anna, οι χορωδίες ήταν τότε η κατεξοχήν δραστηριότητα των νέων της ενορίας. Πριν εμφανιστούν τα πρωταθλήματα καλαθοσφαίρισης και τα συγκροτήματα ελληνικών χορών, υπήρχαν οι χορωδίες· και μέσα από αυτές η ενορία έδινε σε όλους τη δυνατότητα να συμμετέχουν ενεργά.
«Δεν μπορούν να προσφέρουν όλοι υπηρεσία στο ενοριακό συμβούλιο ή να προπονήσουν μια ομάδα» λέει η Anna. «Όλοι, όμως, μπορούν να τραγουδήσουν. Έτσι δίνεται στον καθένα μια δυνατότητα προσφοράς».
Καθιερώθηκαν επίσης οι ετήσιες συγκεντρώσεις της Ομοσπονδίας Χορωδιών, στις οποίες συμμετείχαν έως και 500 άτομα από διάφορες ενορίες. Η Anna διετέλεσε για αρκετά χρόνια υπεύθυνη του μουσικού προγράμματος και βοήθησε ουσιαστικά στην έκδοση της σειράς Federation Choral Series: πρόκειται για μουσικές διασκευές που εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται έως σήμερα.
Συνέβαλε ενεργά, ακόμη, στη δημιουργία μιας νέας σύνθεσης με ένα κράμα στοιχείων εμπνευσμένα από τη βυζαντινή ψαλτική και την αμερικανική χορωδιακή παράδοση. Συνεργάστηκε με συνθέτες όπως ο Δρ Frank Desby, ο Δρ Tikey Zes, ο Δρ Theodore Bogdanos και ο Steven Cardiasmenos, οι οποίοι διασκεύασαν τις αρχικές μελωδίες σε τετράφωνες αρμονίες, διατηρώντας παράλληλα το ύφος τους. Ήταν μια γενικότερη προσπάθεια: συμμετέχοντας στις χορωδίες, πολλοί άνθρωποι ήρθαν πιο κοντά στην Εκκλησία.
Η ενασχόλησή της με τη μουσική ζωή της Εκκλησίας σε παναρχιεπισκοπικό επίπεδο ξεκίνησε το 1953, στο πλαίσιο του Εθνικού Συνεδρίου της GOYA. Τότε πρότεινε στη Μουσική Επιτροπή να προχωρήσει στην έκδοση ενός λειτουργικού εγχειριδίου. Το έργο ανέλαβε ο Δρ Frank Desby. Το 1976 ιδρύθηκε, με καταστατική αναγνώριση από την Αρχιεπισκοπή, το Εθνικό Φόρουμ Ελληνορθόδοξων Εκκλησιαστικών Μουσικών (National Forum of Greek Orthodox Church Musicians), του οποίου η Anna υπήρξε ιδρυτικό μέλος. Σήμερα το Φόρουμ εκδίδει κάθε χρόνο το Liturgical Guidebook, μια έκδοση που έχει αποδειχθεί ιδιαίτερα χρήσιμη για τις ενορίες.
Η ίδια αγαπάει ιδιαίτερα το εκκλησιαστικό τραγούδι της περιόδου του Πάσχα. Στον Καθεδρικό Ναό της Αναλήψεως έχει με τα χρόνια διαμορφωθεί μια παράδοση: τη Μεγάλη Τρίτη, την ακολουθία της Κασσιανής αποδίδει γυναικεία χορωδία, το βράδυ της Μεγάλης Πέμπτης, ψάλλουν οι άνδρες, ενώ το πρωί του Μεγάλου Σαββάτου, συμμετέχει η παιδική χορωδία. Αυτή η θεματική και δημιουργική παρουσίαση της υμνολογίας της Μεγάλης Εβδομάδας ήταν μια σύλληψη του διευθυντή της χορωδίας Pericles Phillips. Οι σχετικές ηχογραφήσεις παραμένουν διαθέσιμες στο κοινό.
Επί δεκαετίες η Anna συνοδεύει τη χορωδία στο εκκλησιαστικό όργανο, με ένα μουσικό ήθος που συγκινεί και γοητεύει. Σε όλο αυτό το χρονικό διάστημα, είδε ιερείς να διαδέχονται ο ένας τον άλλον, επισκόπους να ανέρχονται στον θρόνο τους, αρχιεπισκόπους να αναλαμβάνουν το αξίωμά τους και πατριάρχες να ενθρονίζονται. Διαπερνώντας τις εποχές και τα γεγονότα, ο ήχος του οργάνου της συνεχίζει να αντηχεί.
Στις πιο ζωντανές και ανεξίτηλες αναμνήσεις της συγκαταλέγεται και μια συνάντηση με τον τότε Αρχιεπίσκοπο Αθηναγόρα, λίγο προτού αυτός αναχωρήσει από τις Ηνωμένες Πολιτείες για να ενθρονιστεί Οικουμενικός Πατριάρχης στην Κωνσταντινούπολη. Σε ένα μεγάλο συνέδριο χορωδιών στο Civic Auditorium του Σαν Φρανσίσκο, τον είχε δει, απολύτως ταπεινό, να σηκώνει τα μανίκια του και να βοηθάει στην τακτοποίηση των καθισμάτων κατά τη διάρκεια της πρόβας.
«Φορούσε ένα πουλόβερ κάτω από τα άμφιά του» θυμάται η Anna. «Ίδιο με εκείνα που φορούσε ο πατέρας μου».
Η εικόνα εκείνη θα μείνει βαθιά χαραγμένη στη μνήμη της: ένας ηγέτης της Εκκλησίας, με το κύρος και το ανάστημά του, να στέκεται πλάι στους πιστούς και να δίνει ο ίδιος το παράδειγμα της διακονίας. «Είναι μια εικόνα που δεν μπορώ να ξεχάσω» θα πει η Anna. Θυμάται ακόμη ότι είχε μάλιστα τραγουδήσει και ο ίδιος τότε με τη χορωδία της ενορίας της.
Χρόνια αργότερα, ο Αρχιεπίσκοπος Ιάκωβος θα επισκεφτεί το Όουκλαντ και θα απονείμει στην Anna το Μετάλλιο του Αγίου Παύλου, την ανώτατη τιμητική διάκριση της Αρχιεπισκοπής για λαϊκούς, σε αναγνώριση της πολυετούς αφοσίωσής της, αλλά και του εξαιρετικού της ταλέντου, της γνώσης και της προσφοράς της. Η τελετή είχε πραγματοποιηθεί στην ενορία της, ανάμεσα στους ανθρώπους της δικής της κοινότητας.
Η ζωή της, ωστόσο, δεν περιορίστηκε μόνο στη διακονία της χορωδίας.
Έχοντας σπουδάσει βακτηριολογία στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Μπέρκλεϊ, η Anna ολοκλήρωσε αργότερα την κλινική της εκπαίδευση στο Ιατρικό Κέντρο του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας, στο Σαν Φρανσίσκο. Ως επικεφαλής τεχνολόγος στο Νοσοκομείο της Υπηρεσίας Βετεράνων στο Όουκλαντ, είχε υπό την ευθύνη της σαράντα εργαζομένους στα εργαστήρια. Αφού μεγάλωσε τους δύο γιους της, επέστρεψε στην εργασία της και συνέβαλε στην έρευνα για τον καρκίνο του μαστού.
Ο εκλιπών σύζυγός της, ο Άρχων Δρ James S. Counelis, με τον οποίο έζησαν μαζί επί 50 χρόνια έως τον θάνατό του το 2012, υπήρξε διακεκριμένος καθηγητής Παιδαγωγικής, με πλούσιο επιστημονικό και συγγραφικό έργο, και συμμετείχε ενεργά και στη ζωή της Εκκλησίας. Απέκτησαν μαζί δύο γιους —τον Steven, σήμερα δικαστή, και τον George, νευροχειρουργό— και έχουν πλέον τέσσερα εγγόνια, για τα οποία η Anna μιλά με ιδιαίτερη υπερηφάνεια. Η μουσική της παρακαταθήκη συνεχίζεται και στη νέα γενιά: μία από τις εγγονές της συμμετέχει στη χορωδία του Καθεδρικού Ναού της Αγίας Σοφίας στο Λος Άντζελες, ενώ σπουδάζει, παράλληλα, και στο Πανεπιστήμιο της Νότιας Καλιφόρνιας, και ένας από τους εγγονούς της έχει εμφανιστεί στο Carnegie Hall με τη σχολική του χορωδία.
Τον περασμένο Αύγουστο, μια επέμβαση στη σπονδυλική στήλη την ανάγκασε να απομακρυνθεί από το εκκλησιαστικό όργανο για πρώτη φορά έπειτα από οκτώ δεκαετίες συνεχούς παρουσίας. «Το αντιμετωπίζω βήμα, το βήμα» λέει η Anna, εκφράζοντας την πίστη της ότι θα επιστρέψει ξανά.
Το πνεύμα της, ωστόσο, παραμένει διαυγές και η φωνή της σταθερή. «Νιώθω ευγνωμοσύνη για όσα έχω και χαίρομαι που το μυαλό μου παραμένει διαυγές» λέει. «Το σώμα μου αρχίζει σιγά σιγά να με προδίδει. Αλλά στέκομαι ακόμη όρθια».
Για την ενορία της, που μεγάλωσε και μεταμορφώθηκε μέσα σε έναν αιώνα περίπου, η Anna Counelis υπήρξε ένα σταθερό σημείο αναφοράς: μια αφοσιωμένη μάρτυρας της πίστης που επί 85 χρόνια εκφράζεται μέσα από τη μουσική.