Το Τσεχικό Συμβούλιο Εκκλησιών (ERC) ανέστειλε την ιδιότητα μέλους της Ορθόδοξης Εκκλησίας στις τσεχικές χώρες για ένα έτος. Η οργάνωση εξηγεί αυτό ως «σοβαρή παραβίαση εμπιστοσύνης και συνεργασίας», αναφέροντας ιδίως τους κινδύνους πιθανής ρωσικής επιρροής και χρήσης εκκλησιαστικών λειτουργιών για φιλορωσική προπαγάνδα. Επιπλέον, το Υπουργείο Πολιτισμού ανέφερε επανειλημμένες οικονομικές παραβιάσεις – μη εκπλήρωση υποχρεώσεων προς το κράτος και τους εργαζομένους.
Αξίζει να διευκρινιστεί: δεν πρόκειται για απαγόρευση των δραστηριοτήτων της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Η αναστολή της ιδιότητας μέλους αποτελεί εσωτερική απόφαση της εκκλησιαστικής κοινότητας και όχι κρατικό μηχανισμό επιβολής κυρώσεων. Επομένως, στην πράξη, δεν σημαίνει απαγόρευση των θρησκευτικών λειτουργιών ή κλείσιμο εκκλησιών. Οι πιστοί μπορούν να συνεχίσουν να παρακολουθούν θρησκευτικές λειτουργίες.
Η ERC ενώνει χριστιανικές εκκλησίες διαφόρων δογμάτων στην Τσεχική Δημοκρατία, από προτεσταντικές και παλαιοκαθολικές έως ορθόδοξες κοινότητες. Το Συμβούλιο δεν παρεμβαίνει σε δόγματα, αλλά διασφαλίζει ότι υπάρχει συνεργασία, εμπιστοσύνη και κοινές αρχές μεταξύ των εκκλησιών. Η συμμετοχή στην ERC είναι, ουσιαστικά, ένδειξη φήμης και αποδοχής στην διεκκλησιαστική κοινότητα της χώρας.
Υποψίες για φιλορωσική επιρροή
Δεν είναι η πρώτη φορά. Η Ορθόδοξη Εκκλησία στις Τσεχικές Χώρες κατηγορείται εδώ και αρκετά χρόνια ότι ορισμένοι από τους κληρικούς της είναι υπερβολικά πιστοί στο Πατριαρχείο Μόσχας. Οι ίδιοι οι εκπρόσωποι της εκκλησίας έχουν επανειλημμένα απορρίψει αυτές τις κατηγορίες.
Ταυτόχρονα, φέτος, η έκθεση της τσεχικής υπηρεσίας ασφαλείας και πληροφοριών BIS αναφέρει ξεχωριστά την παρουσία της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας του Πατριαρχείου Μόσχας (ROC) στην επικράτεια της Τσεχικής Δημοκρατίας. Λειτουργεί επίσημα με τη μορφή της Αυλής του Πατριάρχη Μόσχας και Πασών των Ρωσιών. Οι τσεχικές μυστικές υπηρεσίες τονίζουν ότι πρόκειται για μια δομή που είναι απόλυτα πιστή στο ρωσικό κράτος και οι δραστηριότητές της θα πρέπει να εξετάζονται στο πλαίσιο της συνολικής πολιτικής του Κρεμλίνου.
«Ο ηγέτης της, ο Πατριάρχης Κύριλλος, είναι στενός σύμμαχος του Ρώσου Προέδρου Βλαντιμίρ Πούτιν και ένθερμος υποστηρικτής της στρατιωτικής επιθετικότητας της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας», αναφέρει η έκθεση. Ο Πατριάρχης Κύριλλος συμπεριλήφθηκε στον κατάλογο κυρώσεων της Τσεχίας το 2023.
Υπάρχουν επίσης οικονομικά προβλήματα
Το Υπουργείο Πολιτισμού ενημέρωσε την ERC ότι η Ορθόδοξη Εκκλησία στην Τσεχική Δημοκρατία δεν εκπληρώνει τις οικονομικές της υποχρεώσεις προς το κράτος και τους υπαλλήλους της — «επανειλημμένα και σοβαρά». Αυτό αφορά τους μισθούς του κλήρου και της διοίκησης, καθώς και τις κρατικές επιχορηγήσεις που λαμβάνει η εκκλησία σύμφωνα με το νόμο.
Ιδιαίτερα επικριτικές παρατηρήσεις αφορούν την επισκοπή της Πράγας, όπου, σύμφωνα με το ERC, υπάρχουν προβλήματα διακυβέρνησης και οικονομικής διαφάνειας.
Η αναστολή της ιδιότητας μέλους ισχύει μέχρι τα τέλη Σεπτεμβρίου 2026. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, η Ορθόδοξη Εκκλησία πρέπει: να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη, να διευθετήσει οικονομικά ζητήματα, να επιλύσει προβλήματα στη διακυβέρνηση και να δείξει ότι δεν υπάρχει χώρος για ρωσική επιρροή σε αυτήν.
«Θέλουμε να ελπίζουμε ότι η Ορθόδοξη Εκκλησία στις Τσεχικές Χώρες θα είναι σε θέση να επιλύσει την τρέχουσα κρίση λειτουργίας της, να αποπληρώσει τα χρέη της προς το κράτος και τους δικούς της υπαλλήλους και ότι δεν θα φτάσει στο σημείο να καταργήσει το δικαίωμά της να ασκεί ειδικές (ειδικές) εξουσίες», ανέφερε η δήλωση της ERC.
Αυτά τα «ειδικά δικαιώματα» περιλαμβάνουν, για παράδειγμα: το δικαίωμα σύναψης εκκλησιαστικών γάμων που αναγνωρίζονται από το κράτος, το δικαίωμα να είναι κάποιος ιερέας σε νοσοκομεία ή στον στρατό, το δικαίωμα να λαμβάνει ορισμένα είδη κρατικής υποστήριξης και άλλες νομικά σημαντικές υποχρεώσεις των θρησκευτικών οργανώσεων.
Δηλαδή, το Συμβούλιο Εκκλησιών της Τσεχικής Δημοκρατίας προειδοποιεί ότι η Ορθόδοξη Εκκλησία ενδέχεται να χάσει την επίσημη ιδιότητά της σε ορισμένες περιοχές.