ΓΙΑΤΙ Η ΘΕΟΛΟΓΙΑ ΣΥΝΕΧΙΖΕΙ ΝΑ ΕΧΕΙ ΣΗΜΑΣΙΑ ΣΗΜΕΡΑ; Η ΔΗΜΟΣΙΑ ΜΑΡΤΥΡΙΑ ΤΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΙΩΑΝΝΗ ΖΗΖΙΟΥΛΑ
Την Τετάρτη 1 Ιουλίου 2026, πραγματοποιήθηκε Στρογγυλή Τράπεζα, στο πλαίσιο του ετήσιου συνεδρίου της European Academy of Religion (EuARe) στη Ρώμη, για τη Δημόσια Μαρτυρία της Θεολογίας του αειμνήστου Μητροπολίτη Περγάμου Ιωάννη Δ. Ζηζιούλα, με τη συμμετοχή των Peter De Mey, Aristotle Papanikolaou, Παντελή Καλαϊτζίδη, Επισκόπου Δυτ. Αμερικής Μαξίμου Βασίλιεβιτς (Εκκλησία της Σερβίας). Συντονισμός: Νίκος Κουρεμένος.
Ο Μητροπολίτης Περγάμου Ιωάννης Ζηζιούλας αναγνωρίζεται ευρέως ως ένας από τους σημαντικότερους Ορθόδοξους θεολόγους της εποχής μας. Το θεολογικό του όραμα δίνει έμφαση στο πρόσωπο ως τον θεμελιώδη τρόπο ύπαρξης τόσο για τον Θεό όσο και για τον άνθρωπο. Προσδιορίζει την Ευχαριστία ως το περιβάλλον όπου αυτό το πρόσωπο πραγματώνεται στιγμιαία και παρουσιάζει μια εσχατολογική προοπτική που διαμορφώνει ολόκληρη την ερμηνευτική και τη μεθοδολογία του. Αυτή η συνεκτική και συστηματική προσέγγιση μπορεί να αποδειχθεί σημαντική για το μέλλον της Ορθόδοξης θεολογίας, ειδικά υπό την επιρροή θεμάτων όπως η θρησκευτική αυστηρότητα, ο ιδεολογικός λαϊκισμός και τα ζητήματα που θέτουν στην ανθρωπολογία και το περιβάλλον η τεχνητή νοημοσύνη και η κλιματική κρίση. Οι κριτικοί υποστηρίζουν ότι η ιστορία, τόσο ως ορίζοντας όσο και ως πλαίσιο, υποβαθμίζεται κάπως στο έργο του. Ωστόσο, παραμένει ένα κρίσιμο υπόβαθρο μέσα στο οποίο ο Χριστιανισμός έχει εξελιχθεί και ωριμάσει από την έναρξή του. Από αυτή την άποψη, η σκέψη του Ζηζιούλα συμμετέχει σε έναν συνεχή διάλογο με τα προ-νεωτερικά, νεωτερικά και μετα-νεωτερικά πνευματικά και κοινωνικά περιβάλλοντα. Ποια στοιχεία της σκέψης του είναι σχετικά με το τρέχον επιστημονικό και ιδεολογικό μας πλαίσιο; Πώς η εσχατολογική του προοπτική επηρεάζει τις αντιδράσεις μας σε διάφορες μορφές ηθικού και κοινωνικού κακού; Ποιον ουσιαστικό ρόλο μπορεί να διαδραματίσει η ελληνική φιλοσοφία σήμερα στο πλαίσιο μιας σταδιακής αποοντολογικοποίησης του χαρακτήρα του Χριστιανισμού; Εξακολουθεί να είναι πολύτιμη η διαλεκτική μεταξύ φύσης και προσώπου; Λαμβάνονται σοβαρά υπόψη οι θεολογικές συνεισφορές του Ζηζιούλα στον τομέα της Οικουμενικής θεολογίας σήμερα; Αντλώντας έμπνευση από το μεταθανάτιο αριστούργημα του, «Θυμούμενος το Μέλλον», και την πρόσφατα δημοσιευμένη αγγλική μετάφραση, «Ελληνισμός και Χριστιανισμός: Η Συνάντηση Δύο Κόσμων», μια συζήτηση θα αναλογιστεί κριτικά πτυχές της δημόσιας μαρτυρίας του Ζηζιούλα στον σύγχρονο, κατακερματισμένο και πολύπλοκο κόσμο μας. Η έμφαση θα δοθεί στις πτυχές που είναι σχετικές με την Εκκλησία στην εκτέλεση της αποστολής της στο μέλλον.
WHY THEOLOGY STILL MATTERS TODAY? THE PUBLIC WITNESS OF METR. JOHN ZIZIOULAS’S THEOLOGY
Wednesday 01 July 2026 from 17:20 to 19:30 – Parenzo – A8
Contact: Nikolaos Asproulis
Chair: Nikos Kouremenos
Metropolitan John Zizioulas of Pergamon is widely recognized as one of the most significant Orthodox theologians of our time. His theological vision emphasizes personhood as the fundamental mode of existence for both God and humanity. He identifies the Eucharist as the setting where this personhood is momentarily realized and presents an eschatological perspective that shapes his entire hermeneutics and methodology. This coherent and systematic approach may prove relevant to the future of Orthodox theology, especially in light of various challenges, such as religious rigorism, ideological populism, and issues posed to anthropology and the environment by artificial intelligence and the climate crisis. Critics argue that history, as both a horizon and context, is somewhat diminished in his work; however, it remains a crucial backdrop against which Christianity has evolved and matured since its inception. In this regard, Zizioulas’s thought engages in a continuous dialogue with the surrounding pre-modern, modern, and post-modern intellectual and social settings. What elements of his thought are relevant to our current scientific and ideological context? How does his eschatological outlook inform our responses to various forms of moral and social evil? What meaningful role can Hellenic philosophy play today in the context of a gradual de-ontologization of Christianity’s character? Is the dialectic between nature and personhood still valuable? Are Zizioulas’s theological contributions being taken seriously in the field of Ecumenical theology today? Drawing from his posthumous magnum opus, Remembering the Future, and the recently published English translation, Hellenism and Christianity: The Encounter of Two Worlds, a panel will critically reflect on aspects of Zizioulas’s public witness in our contemporary, fragmented, and complex world. The focus will be on those aspects that are relevant to the Church in carrying out her mission in the future.
THE ECUMENICAL RELEVANCE OF ZIZIOULAS’ ESCHATOLOGICAL HERMENEUTICS: A CRITICAL AND CONSTRUCTIVE ENGAGEMENT
De Mey P.(Speaker), Faculty of Theology and Religious Studies, KU Leuven University ~ Leuven ~ Belgium
METROPOLITAN JOHN ZIZIOULAS’ THEOLOGY AS THE AXIS OF THE DOCUMENT ‘FOR THE LIFE OF THE WORLD
Papanikolaou A.(Speaker), Fordham University, USA ~ New York ~ United States of America
A FUTURE-ORIENTED READING OF TRADITION ACCORDING TO METR. JOHN ZIZIOULAS
Kalaitzidis P.(Speaker), Volos Academy for Theological Studies ~ Volos ~ Greece
METR. JOHN ZIZIOULAS’ WORK AS A HOLISTIC CHRISTIAN “UNIFIED GRAND THEORY”
Vasiljevic B.M.(Speaker), Holy Cross, Boston College ~ Boston ~ United States of America