† Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ
ΓΟΥΜΕΝΙΣΣΗΣ, ΑΞΙΟΥΠΟΛΕΩΣ κ΄ ΠΟΛΥΚΑΣΤΡΟΥ
ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ
“Εἰσπνέουμε” ἐπιτέλους μιά ἀνανεωμένη “πνοή” χρονικότητας, λίγο παγωμένη καιρικά, ἀλλά μ᾽ ἐκείνην τήν ἀπαραίτητη σιγουριά τῆς περαιτέρω ἀτομικῆς μας χρονο-διάρκειας. Διανύσαμε τό πρῶτο τέταρτο τοῦ 21ου αἰώνα καί διαπερῶμεν μέ εὐχετική προσδοκία στό ἐγκαινιασμένο δεύτερο τέταρτο αἰῶνος, ὅσο εὔθραυστη κι ἄν εἶναι καί αὐτή ἡ προσδοκία σέ ἀτομικό πεδίο. Πάντως, σχεδιάζουμε τίς ἐπάρκειες καί τίς εὐελπιστίες μας, ξεχνιόμαστε μέ τίς διαφημίσεις τῶν “ὁσονούπω” τεχνητῶν βιοπαρατάσεων, παλεύοντας τίς τόσες ἀντιφατικές παγκόσμιες συγκυρίες, πού προσμελαίνουν πάντως τήν αἰσιοδοξία (καί) τῆς δικῆς μας διάρκειας. Πάνω σ᾽ αὐτές τίς συμβατότητες χρονολόγησης ὑπολογίζουμε τίς χρονομετρήσεις τῆς ζωῆς μας, τίς χρονο-χωρο-γραφίες τῆς πείρας μας, τίς χρονο-πορεῖες τῆς ἐγκοσμιότητός μας, πού τίς μοιραζόμαστε μέ τόσους ἄλλους συνανθρώπους.
Ὅπως καί γιά τήν πανανθρώπινη συλλογικότητα, ἡ χρονικότητα γιά τόν καθένα μας εἶναι μιά συμβατότητα βίωσης, ἀλλά καί μιά συνδιαχείριση προσμέτρησης. Μιά ὑποκειμενική ἀντικειμενικότητα (μέσα στό κάτι ἄλλο, πού θά δοῦμε ὑστερότερα).
Ἡ χρονικότητα μοιάζει σάν νά τήν ὁρίζουμε ἐμεῖς, κι ὅμως αὐτή μᾶς ὁρίζει. Φαίνεται σάν κάποιο μέγεθος ξέχωρο πρός τήν ἐσώτερη αὐτοσυνειδησία μας, μιά ἔξωθεν πλαισίωση τῆς αὐτοβιογραφίας μας, κι ὅμως ταυτίζεται μέ τήν ἴδια τήν αὐτο-αίσθηση τῆς παρουσίας μας. Εἴμαστε κατά κάποιον τρόπο ὁ χρόνος μας. Ἡ χρονοφόρος ἐκ τοῦ ἑνός καί ἡ χρονοβόρος ἐξ ἑτέρου ἡλικιακή μας χρονολόγηση. Ἡ συνεχής ἡλικιακή ἐμβίωση τῶν χρονομετρημένων προσδιορισμῶν μας. Ἀνακυκλούμενες ἐπί τά πρόσω οἱ χρονολογίες μᾶς ἀφοροῦν ταυτοτικά. Ἀφοροῦν τίς σχέσεις μας, ὡς ἀναφορές, προσφορές καί προσδοκίες, τό παρελθόν, τό παρόν καί τό ἄδηλο μέλλον μας.
Βαθύτερα ὅμως ἀπό ὅλην αὐτήν τήν αἴσθηση, στό συνειδητό ἤ στό ἀσυνείδητό μας ἔχουμε κάποιαν “αἴσθηση” τῆς πολύ σημαντικῆς “εἴδησης” γιά μᾶς, γι᾽ αὐτούς πού ἀγαπᾶμε ἤ γι᾽ αὐτούς πού ἀτυχέστατα ὑποβλέπουμε. Καί γιά τόν κόσμον ὅλο πού θά ἔπρεπε νά τόν ἀγαπᾶμε καί νά τόν μεταποιοῦμε σέ ἀνθρωπινότερο, ὅμως τόν “ἀγνοοῦμε” κατά βάθος καί τόν καταφρονοῦμε.
***
Ποιά εἶναι αὐτή ἡ “εἴδηση”;
Ὁ χρόνος μας, ἡ χρονικότητά μας, ἡ χρονολόγησή μας, δέν εἶναι βιώματα αὐτοματισμοῦ, βιώματα καθ᾽ ἑαυτά, ἀλλά εἶναι βιώματα σχεσιακά. Καί μάλιστα, κατά βάθος εἶναι βιώματα ἀναφορικά, στόν ὑποστατικό φορέα τῆς θείας αἰωνιότητος.
Εἴμαστε ἡ μόνη σωματόψυχη ἔλλογη ὕπαρξη, ἡ μόνη δημιουργημένα δημιουργική προσωπική (συνειδητή) ὕπαρξη, πού μποροῦμε νά ἔχουμε αἴσθηση (ἄν ὄχι πίστη καί ἐμπειρία) αὐτῆς τῆς χρονικῆς καί ἐξωχρονικῆς ἀναλογίας. «Ὁ αἰώνιος Θεός τηρεῖ στάση ἀναμονῆς ὡς πρός ἐμᾶς. Ἔτσι γίνεται ἀντιληπτή ἡ σχέση Του μέ τό χρόνο. Ἀπ᾽ αὐτό φαίνεται ὅτι ὁ Θεός συνέχει τό χρόνο συνδεδεμένο μέ τήν αἰωνιότητά Του. Ἡ αἰωνιότητα ἐγκολπώνεται τό χρόνο, δηλαδή ὁ Θεός δέχεται τό ἐν χρόνῳ διαβιοῦν κτίσμα στούς κόλπους τῆς αἰωνιότητάς Του, μολονότι ὁ χρόνος ἀποτελεῖ καί πνευματική ἀπόσταση μεταξύ κτιστῶν προσώπων καί Θεοῦ» (ἅγ. Δημήτριος Στανιλοάε, “Δογματική…” 113).
Καί ποιά εἶναι λοιπόν αὐτή ἡ αἴσθηση;
Τό 2025 καί τό 2026, ὁ χρόνος σας καί ὁ χρόνος μου, ὁ χρόνος κάθε ἀνθρώπου πού ἔζησε στό χθές, πού ζεῖ τό σήμερα καί θά ζήσει στό αὔριο, εἶναι μιά διαδρομή ἀλληλοκοινωνίας μας καί κοινωνίας μας μέ τόν Θεό, πού μᾶς θέλησε σέ μιά ἀναλογική ἰσοτιμία χαρισμένου μετεχόμενου μεγαλείου, στή θεο-ζωή Του. Ὁ χρόνος εἶναι ἕνα ὡραῖο μετεχόμενο δῶρο, ἀλλά καί ἡ τελική του κατάλυση-ὑπέρβαση μέσα στή θεία αἰωνιότητα εἶναι ἀκόμη πιό πληρέστερο δώρημα. Ἡ ἴδια ἡ ὑπαρκτικότητά μας εἶναι ἕνα σπάνιο δῶρο πού τό χαιρόμαστε καί τό διαμορφώνουμε ἐν χρόνῳ. Τό “ἐν χρόνῳ” ἤδη σημαίνει μιά περατότητα, ἕνα πέρας βίωσης κι ἕνα πέρασμα μεταβίωσης. Ὁπότε ξανοιγόμαστε σέ μιάν τωρινή καί ἐπέκεινα βίωση τῆς ἡλικιακῆς μας χρονολόγησης, σ᾽ αὐτό πού θά ὁρίζαμε ὡς ἁγιασμό τοῦ χρόνου, ὡς ἁγιασμό μας μέσα στό χρόνο.
Ἡ παραδοσιακή μας αἴσθηση (ὅσο κι ἄν ξεθωριάζει στά δικά μας χρόνια) τό νιώθει πώς ὁ ἁγιασμός δέν εἶναι κάποια “σύνταξη ἐνσήμων” ἀρετολογικῆς γυμναστικῆς, κάτι σάν ξεπέρασμα τοῦ ἀνθρώπινου χρόνου μέ μιά χρονομέτρηση αὐτο-ποιότητας. Εἶναι συμμετοχή στή χάρη τοῦ ζῶντος Θεοῦ. Ἔχουμε τόσες βεβαιότητες περίεργα χρονολογημένης πείρας γιά τοῦτο τό γεγονός, ἀπό ὅλη τήν ἱστορική διαδρομή τῆς μακρᾶς ἐκκλησιαστικῆς ἐσχατολογίας. Χρονολογημένα ἀληθινά βιώματα, μιᾶς ἀνεξιχνίαστης χρονομετρικῆς αἴσθησης! Στά ὅρια μιᾶς χρονολογημένης ζωῆς, πού ὅμως ξεπερνοῦσε τίς συμβατότητες βίωσης τοῦ χρόνου (πρβλ. Β΄ Κορ. 12:2-3).
Τόσοι δίκαιοι καί ἀπόστολοι τῆς πρώτης Ἐκκλησίας ἔζησαν στή χρονικότητά τους τήν αἰώνια “χρονικότητα” τῶν πεπερασμένων ἀγγέλων σέ καθοδηγητικές ἐμφανίσεις καί τήν “ἐκ μέρους” πρόγευση τῆς αἰωνιότητας τοῦ Θεοῦ. Τόσοι ἅγιοι καί τόσοι ἄνθρωποι μέχρι τῶν ἡμερῶν μας ἔζησαν στή χρονικότητά τους τήν τεκμαρτή φανέρωση, δηλαδή τή θεία αἰωνική ὑπέρβαση τῆς χρονικότητας, πολύ παλαιοτέρων ἁγίων. Στίς ἀμέτρητες ἁγιοφάνειες μέχρι τῶν ἡμερῶν μας, οἱ φανερούμενοι ἤ οἱ ἐπιζῶντες Ἅγιοι ἔλαμπαν “μέσα στό φῶς τοῦ Χριστοῦ”. (Καί γιά τούς μέν καί γιά τούς δέ) ἡ χρονικότητά τους “μεταβιώτευε” στήν θεϊκή αἰωνιότητα τοῦ Χριστοῦ, μέ ἕναν τρόπο πού μόνον Αὐτός τέλεια κι ἐκεῖνοι ἀναλογικά ἤ μᾶλλον ἀποκαλυπτικά τόν ἐγνώριζαν.
***
Κι ἐμεῖς; “Ἐδῶ καί τώρα” ἀρχίζουμε νά συμπορευόμεθα στίς ράγες τοῦ χθές, τοῦ σήμερα καί τοῦ αὔριο, σ᾽ αὐτό τό θεόκτιστο δῶρο τοῦ χρόνου, χωρίς νά ἀρκούμεθα μόνο στούς ἀπαραίτητους σχεδιασμούς καί τά “χρονολογημένα μνημεῖα” τῆς δημιουργημένης δικῆς μας ἐπικαιρότητος. Δέν γεννηθήκαμε, μόνο γιά νά φτιάξουμε καί νά ἀφήσουμε μνημεῖα χρονικῆς προσεπιβίωσης, ἀλλά γιά “νά μᾶς φάει ὁ παράδεισος”, γιά νά διαπεράσουμε καί νά ζοῦμε τήν αἰωνιότητα τοῦ ζῶντος Θεοῦ.
“Ζηλεύοντας” ὅλους ἐκείνους πού δέν μπορεῖ πιά νά τούς… ζηλέψει ἡ στενόχωρη τελικά ὁριακότητα τοῦ μετρήσιμου χρόνου μας. Ἐπειδή φρόντισαν νά ἐπιποθήσουν τόν Ἄχρονο. Τόν Ἄχρονο, πού μένοντας ἀχρονολόγητος, ἄτρεπτα, ἀσύγχυτα κι ἀχώριστα, χρονολογήθηκε γιά μᾶς ὡς χρονολογήσιμος ἄνθρωπος. Γιά νά μᾶς ὁδηγήσει τόσο ἀνθρώπινα, τόσο συνανθρώπινα, τόσο ἄμεσα στήν αἰώνια Θεανθρωπότητά Του.
Σᾶς τό εὔχομαι μέ τήν ἴδια ἔνταση ψυχῆς πού τό ἀποζητῶ νά μοῦ τό εὐχηθεῖτε κι ἐσεῖς, ὅλοι πολύτιμοι καί ἐκλεκτοί. Μέσα σ᾽ αὐτήν τήν προοπτική γιά ὅλους προσωπικά συνεύχομαι νά εἶναι εὐλογημένη ἡ νέα χρονιά.
Γουμένισσα, ἀρχή τοῦ 2026
† Ὁ Γουμενίσσης, Ἀξιουπόλεως καί Πολυκάστρου Δημήτριος