Παντελής – Λάκης Βίγκας
Σε μια εποχή κατά την οποία οι ομογενειακοί μας θεσμοί καλούνται να επαναπροσδιορίσουν τον ρόλο τους, ο δημόσιος διάλογος αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Οι συζητήσεις που διεξάγονται στα μέσα ενημέρωσης, οι διαφωνίες και οι προβληματισμοί, δεν αποτελούν αδυναμία· είναι δείγμα ζωντανής και υγιούς κοινωνίας. Ωστόσο, η αυτοκριτική, όταν γίνεται με ειλικρίνεια και ευθύνη, είναι το πρώτο βήμα προς την ανανέωση και την πρόοδο.
Η ανάγκη για ειλικρινή αποτίμηση
Τους τελευταίους μήνες, σε διάφορα μέσα επικοινωνίας, διαβάζουμε συχνά θέματα που αφορούν τους ομογενειακούς μας θεσμούς. Ασφαλώς, η ανάδειξη των προβλημάτων, η ελεύθερη έκφραση των σκέψεων, η ορθολογική κριτική και ακόμη και η δημόσια αντιπαράθεση απόψεων, αποτελούν θεμέλια της δημοκρατίας και χαρακτηριστικά υγιών κοινωνιών.
Από τον τίτλο γίνεται φανερό ότι δεν αναφέρομαι στις ειδήσεις που συνοδεύονται από πλούσιο φωτογραφικό υλικό και επαινετικές λεζάντες, αλλά σε ζητήματα ουσίας, που μας προβληματίζουν και παραμένουν άλυτα.
Από το παρελθόν στο παρόν
Με την εμπειρία τεσσάρων δεκαετιών ως ενεργό στέλεχος σε διάφορα ιδρύματά μας, καθώς και με τον ρόλο που είχα στη διοργάνωση του ιστορικού συνεδρίου «Συνάντηση στην Πόλη – Το Παρόν και το Μέλλον» (2006), αισθάνομαι την ανάγκη να καταθέσω τις σκέψεις και τις ανησυχίες μου ως μέλος ενός συνόλου που φέρει τις δικές του ευθύνες.
Τα τελευταία είκοσι χρόνια έγιναν σημαντικές προσπάθειες ανασύστασης και ανάπτυξης· χαρήκαμε επιτυχίες, βγήκαμε από τη σιωπή του παρελθόντος, δημιουργήσαμε μια εξωστρεφή και δυναμική παρουσία, και αγκαλιάσαμε τον πολιτισμό μας. Παρ’ όλα αυτά, παραλείψαμε –ή αποτύχαμε– να διαμορφώσουμε ένα σταθερό θεσμικό πλαίσιο λήψης αποφάσεων, δεσμευτικό για όλους.
Το παράδειγμα του ΣΥΡΚΙ
Το 2011 ιδρύσαμε το ΣΥΡΚΙ, με στόχο να αποτελέσει τον συνδετικό κρίκο των βακουφίων μας και τον πυρήνα συνεργασίας όσων ασκούν το δικαίωμα του εκλέγειν και εκλέγεσθαι, ώστε το Διοικητικό Συμβούλιο να αναδεικνύεται με τη ψήφο και την αποδοχή της ομογένειας. Παρά τη δυναμική και, συχνά, θυσιαστική προσπάθεια του ΣΥΡΚΙ, δεν καταφέραμε να κατοχυρώσουμε τον απαιτούμενο ρόλο του στο ευρύτερο ομογενειακό μας σύστημα.
Η επιμονή ορισμένων ιδρυμάτων να μην ανανεώσουν τα διοικητικά τους συμβούλια ή η επιλογή άλλων να αποφύγουν δημοκρατικές διαδικασίες δημιούργησε εντάσεις, φθορά στις προσωπικές σχέσεις και δυσλειτουργία στη συνεργασία. Το γεγονός αυτό έχει πλέον συνέπειες και στη διαχείριση των ακινήτων μας, αρκετά από τα οποία βρίσκονται υπό άμεσο κίνδυνο αμφισβήτησης, ακόμη και ως προς την ιδιοκτησία τους.
Η μεταμόρφωση της ταυτότητάς μας
Ένα άλλο κρίσιμο ζήτημα είναι η σταδιακή μετεξέλιξη της ιστορικής ρωμαίικης ταυτότητας. Η μετανάστευση, οι προσφυγικές ροές και η ελεύθερη επιλογή θρησκεύματος αποτελούν παγκόσμια φαινόμενα· δεν θα μπορούσε, επομένως, η δική μας κοινότητα –αν και συρρικνωμένη, αλλά βαθιά πολιτισμική– να μείνει ανεπηρέαστη.
Οι νέοι ορθόδοξοι Τούρκοι και οι ορθόδοξοι από γειτονικές χώρες συνιστούν πλέον τα δύο τρίτα του εκκλησιαστικού μας πληρώματος. Όταν ο ιεροκήρυκας κηρύττει στην ελληνική γλώσσα, ελάχιστοι πλέον κατανοούν το μήνυμα. Αυτή η εξέλιξη γεννά ανάμικτα συναισθήματα: χαρά για την αριθμητική ενίσχυση των ναών, αλλά και ανησυχία, καθώς η ελληνική γλώσσα τείνει να εκλείψει ακόμη και από τον εκκλησιαστικό μας βίο.
Παρά τη σοβαρότητα και τη διάθεση συνεργασίας των νέων αυτών μελών, αδυνατούμε να τους στηρίξουμε ουσιαστικά, αφού λείπουν τα κατάλληλα στελέχη που θα τους καθοδηγήσουν στη νέα τους πορεία.
Προκλήσεις και αδιέξοδα
Η φιλανθρωπία, η στέγαση οικογενειών, η στήριξη των ανθρώπων που ζουν μόνοι, τα μαθήματα ελληνικών για τους νεοφώτιστους στην Ορθοδοξία και η προστασία της ακίνητης περιουσίας μας αποτελούν μείζονα ζητήματα, τα οποία, υπό τις σημερινές συνθήκες, δεν είναι εύκολο να επιλυθούν.
Ενδεικτικά, το πρόβλημα της Πατριαρχικής Μεγάλης του Γένους Σχολής, η οποία πρέπει προσωρινά να μεταφερθεί λόγω επειγουσών εργασιών, παραμένει άλυτο, εγκλωβισμένο σε θεωρητικά σχέδια και αναρτήσεις στα μέσα ενημέρωσης.
Η ώρα της αυτοκριτικής
Ίσως, λοιπόν, έχει φτάσει η στιγμή να κάνουμε όλοι –θεσμοί και κοινοτικά μέλη– τη δική μας αυτοκριτική. Αυτή αποτελεί τη βάση κάθε αναγέννησης. Όλοι έχουμε ευθύνες· όλοι ενδέχεται να έχουμε σφάλλει, να παρασυρθήκαμε από τον ενθουσιασμό, τα χειροκροτήματα ή την προβολή.
Ήρθε η ώρα να αναθεωρήσουμε, να ανανεώσουμε τις δυνάμεις και τη στρατηγική μας, χτίζοντας πιο σταθερές βάσεις για ένα μέλλον που θα στοχεύει στο 2050 – με όραμα, ρεαλισμό και ενότητα.
Προς μια νέα εποχή
Στον αγώνα που δίνουμε επί τόσα χρόνια, με πρώτο τον Πατριάρχη μας, δεν ηττηθήκαμε. Αντιμετωπίζουμε, όμως, μια νέα εποχή με διαφορετικές προκλήσεις. Και αυτές τις νέες αρχές, και πάλι εμείς –η ίδια η κοινότητα, κληρονόμος αυτής της παρακαταθήκης– καλούμαστε να τις χαράξουμε.
Με συνέπεια στο όραμα ενός σίγουρου μέλλοντος και με νέα στελέχη, ας δημιουργήσουμε μαζί τη νέα εποχή της Ρωμαίικης Κοινότητας.
Πόλη, 3 Νοεμβρίου 2025
Απογευματινή Κωνσταντινουπόλεως