10.1 C
Athens
Τρίτη, 31 Ιανουαρίου, 2023

Η ομιλία του Πάπα Φραγκίσκου στη Λέσβο με αναφορά στον Οικουμενικό Πατριάρχη

Του Νίκου Τζωίτη

H δύναμη της ανθρωπιάς ενός Διακόνου, Πάπας Φραγκίσκος

Με την επίσκεψη στη Λέσβο ολοκλήρωσε ουσιαστικά την επίσκεψη του στην Ελλάδα ο Πάπας Φραγκίσκος.

Με την σημερινή του ομιλία του ευχαρίστησε την Ελλάδα  για τις προσπάθειες της να συμπαρασταθεί στο ωστικό κύμα των προσφύγων, αλλά και υπογράμμισε ότι τα προβλήματα λύνονται από κοινού και συλλογικά, ενώ πρέπει να αναζητούνται οι πραγματικές αιτίες του κακού, αιτίες που οφείλονται, όπως είπε, στην αλαζονική συμπεριφορά του ανθρώπου προς τον συνάνθρωπο του.

Δεν μπορούν  να σπαταλούνται εκατομμύρια για φράγματα και συρματοπλέγματα και  να μην βρίσκονται χρήματα  για ανθρωπιστικές ανάγκες.

Μια ομιλία εμπνευσμένη από τους μακαρισμούς του Κυρίου όπως αυτοί διατυπώθηκαν στην Επί του Όρους Ομιλία.

Ακολουθεί το κείμενο της ομιλίας του Πάπα.

Αδελφές, αδελφοί, είμαι και πάλι εδώ για να σας συναντήσω. Είμαι εδώ για να σας πω ότι είμαι κοντά σας. 

Είμαι εδώ για να δω τα πρόσωπά σας, για να σας κοιτάξω στα μάτια. Μάτια γεμάτα φόβο και προσμονή, μάτια που είδαν βία και φτώχεια, μάτια χαραγμένα από πολλά δάκρυα. Ο Οικουμενικός Πατριάρχης και αγαπητός Αδελφός Βαρθολομαίος, πριν πέντε χρόνια, σ’ αυτό το νησί, είπε κάτι που με εντυπωσίασε: «Όποιος σας φοβάται, δεν σας έχει κοιτάξει στα μάτια. Όποιος σας φοβάται, δεν έχει δει τα πρόσωπά σας. Όποιος σας φοβάται δεν έχει δει τα παιδιά σας. Λησμονεί ότι η αξιοπρέπεια και η ελευθερία υπερβαίνουν φόβο και διαίρεση. Λησμονούν ότι η μετανάστευση δεν είναι ένα πρόβλημα της Μέσης Ανατολής και της βόρειας Αφρικής, της Ευρώπης και της Ελλάδος. Είναι ένα πρόβλημα του κόσμου.

Ναι, είναι ένα πρόβλημα του κόσμου, μια κρίση ανθρωπιστική που αφορά όλους. Η πανδημία μάς έπληξε παγκόσμια, μας έκανε να νιώσουμε όλοι μέσα στην ίδια βάρκα, μας έκανε να νιώσουμε τι σημαίνει να έχεις τους ίδιους φόβους. Καταλάβαμε ότι τα μεγάλα ζητήματα πρέπει να αντιμετωπίζονται από κοινού, διότι στον σημερινό κόσμο οι αποσπασματικές λύσεις είναι ανεπαρκείς. Ενώ όμως προωθούνται με κόπο οι εμβολιασμοί σε παγκόσμιο επίπεδο, και φαίνεται κάτι να κινείται, παρά τις πολλές καθυστερήσεις και αβεβαιότητες, στον αγώνα για τις κλιματικές αλλαγές, όλα δείχνουν μια τρομερή φυγοδικία σε ό,τι αφορά τις μεταναστεύσεις. Και όμως εδώ πρόκειται για ανθρώπους, για ανθρώπινες ζωές! Εδώ πρόκειται για το μέλλον όλων, που θα είναι γαλήνιο μόνο εάν ενταχθεί. Μόνο εάν συμφιλιωθεί με τους πιο αδύναμους το μέλλον θα είναι αίσιο. Διότι όταν απωθούνται οι φτωχοί, απωθείται η ειρήνη. Κλείσιμο και εθνικισμοί – η ιστορία το διδάσκει – οδηγούν σε καταστρεπτικά αποτελέσματα. 

Το μέλλον θα μας θέτει ακόμη περισσότερο σε επαφή τον ένα με τον άλλο. Για να το στρέψουμε προς το καλό δεν χρησιμεύουν οι μονομερείς ενέργειες, αλλά πολιτικές ευρείας πνοής. Η ιστορία, το επαναλαμβάνω, μας το διδάσκει, αλλά ακόμη δεν το μάθαμε. Ας μη γυρίσουν οι πλάτες προς την πραγματικότητα, ας σταματήσει η συνεχής μεταπήδηση ευθυνών, ας μη μεταβιβάζεται πάντοτε σε άλλους το μεταναστευτικό ζήτημα, σαν να μην ενδιέφερε κανέναν και να ήταν μόνο ένα άχρηστο βάρος που κάποιος είναι υποχρεωμένος να επωμιστεί.

Ας συγκρουστούμε ριζικά με την επικρατούσα σκέψη, εκείνην που περιστρέφεται γύρω από το προσωπικό εγώ, γύρω από τους προσωπικούς και εθνικούς εγωισμούς, που γίνονται μέτρο και κριτήριο για το καθετί.

Πέντε χρόνια πέρασαν από την επίσκεψη που έκανα μαζί με τους αγαπητούς Αδελφούς Βαρθολομαίο και Ιερώνυμο. Μετά από όλον αυτό τον καιρό διαπιστώνουμε ότι στο μεταναστευτικό θέμα ελάχιστα έχουν αλλάξει. Ασφαλώς πολλοί έχουν εμπλακεί στην υποδοχή και την ένταξη, και θα ήθελα να ευχαριστήσω τους πολλούς εθελοντές και όσους σε κάθε επίπεδο – θεσμικό, κοινωνικό, φιλανθρωπικό – επωμίστηκαν μεγάλους κόπους φροντίζοντας πρόσωπα και το μεταναστευτικό ζήτημα. Αναγνωρίζω τη δέσμευση να χρηματοδοτηθούν και να οικοδομηθούν αντάξιες δομές υποδοχής, και ευχαριστώ από καρδιάς τον τοπικό πληθυσμό για το πολύ καλό που έκανε και για τις πολλές θυσίες που έζησε. Αλλά πρέπει με πίκρα να παραδεχτούμε ότι αυτή η Χώρα, όπως και άλλες, βρίσκεται σε δυσκολία και ότι στην Ευρώπη υπάρχουν εκείνοι που επιμένουν να αντιμετωπίζουν το πρόβλημα σαν μια υπόθεση που δεν τους αφορά. Και πόσες συνθήκες ανάξιες ανθρώπων! Πόσα hotspot όπου μετανάστες και πρόσφυγες ζουν σε συνθήκες ακραίες, χωρίς να βλέπουν λύσεις στον ορίζοντα! Και όμως ο σεβασμός των ανθρώπων και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ιδιαίτερα στην ήπειρο που δεν παύει να τις προωθεί μέσα στον κόσμο, θα έπρεπε να διαφυλάσσεται πάντα, και η αξιοπρέπεια του καθενός θα έπρεπε να τίθεται πριν από όλα! Είναι θλιβερό να ακούς να προτείνεται, ως λύση, η δέσμευση κοινών πόρων για την ανοικοδόμηση τοίχων. Ασφαλώς, είναι κατανοητοί φόβοι και ανασφάλειες, δυσκολίες και κίνδυνοι. Κατανοούνται βέβαια η κούραση και η απογοήτευση, που οξύνονται από την οικονομική κρίση και την πανδημία, αλλά δεν λύνονται τα προβλήματα και δεν καλυτερεύει η συμβίωση υψώνοντας φράκτες. Απεναντίας, λύνονται ενώνοντας τις δυνάμεις για να φροντίσουμε τους άλλους σύμφωνα με τις πραγματικές δυνατότητες καθενός και με σεβασμό προς τη νομιμότητα, θέτοντας πάντοτε στην πρώτη θέση την απαραβίαστη αξία της ζωής κάθε ανθρώπου. Είπε πάλι ο Elie Wiesel: «Όταν οι ανθρώπινες ζωές βρίσκονται σε κίνδυνο, όταν η ανθρώπινη αξιοπρέπεια βρίσκεται σε κίνδυνο, τα εθνικά σύνορα γίνονται ασήμαντα» (Λόγος αποδοχής του Βραβείου Νόμπελ για την ειρήνη, 10-12-1986).

Σε ορισμένες κοινωνίες τίθενται σε αντίθεση με τρόπο ιδεολογικό ασφάλεια και αλληλεγγύη, τοπικό και παγκόσμιο, παράδοση και άνοιγμα. Αντί να συντάσσεται η κάθε πλευρά με βάση τις ιδέες, μπορεί να βοηθήσει το να ξεκινήσουν όλοι από την πραγματικότητα· να σταματήσουν, να ανοίξουν το βλέμμα τους, να το βυθίσουν στα προβλήματα της πλειονότητας της ανθρωπότητας, τόσων πληθυσμών που είναι θύματα έκτακτων ανθρωπιστικών αναγκών τα οποία δεν δημιούργησαν αλλά μόνο υπέστησαν, συχνά μετά από μακρόχρονες ιστορίες εκμετάλλευσης που συνεχίζονται. Είναι εύκολο να παρασύρει κανείς την κοινή γνώμη, σπέρνοντας τον φόβο του άλλου. Για ποιον λόγο αντιθέτως, με την ίδια έκφραση, δεν γίνεται λόγος για την εκμετάλλευση των φτωχών, για τους λησμονημένους πολέμους και συχνά κρυφά χρηματοδοτούμενους, για τις οικονομικές συμφωνίες που γίνονται εις βάρος του κόσμου, για τους κρυφούς χειρισμούς για διακίνηση όπλων και την εξάπλωση του εμπορίου; Πρέπει να αντιμετωπίζονται οι απώτερες αιτίες, όχι οι καημένοι οι άνθρωποι που πληρώνουν τις συνέπειες, και που χρησιμοποιούνται για πολιτική προπαγάνδα! Για να μετακινηθούν οι απώτερες αιτίες, δεν μπορούν απλώς να ταπώνονται οι έκτακτες ανάγκες. Απαιτούνται συντονισμένες ενέργειες. Απαιτείται να προσεγγισθούν οι αλλαγές εποχής με μεγάλα οράματα. Διότι δεν υπάρχουν απαντήσεις εύκολες σε προβλήματα πολύπλοκα. Υπάρχει αντιθέτως η ανάγκη να συνοδεύονται οι διαδικασίες εν των έσω, για να υπερπηδηθούν οι γκετοποιήσεις και να ευνοηθεί μια αργή και απαραίτητη ένταξη, για να υποδέχεται ο καθένας με τρόπο αδελφικό και υπεύθυνο τις κουλτούρες και τις παραδόσεις των άλλων.

Κυρίως, εάν θέλουμε να ξαναρχίσουμε, ας κοιτάξουμε τα πρόσωπα των παιδιών. Ας βρούμε το θάρρος να ντραπούμε μπροστά σ’ αυτά που είναι αθώα και είναι το μέλλον. Απευθύνονται στις συνειδήσεις μας και μας ρωτούν: «Τι κόσμο θέλετε να μας δώσετε;». Ας μην ξεφύγουμε βιαστικά από τις ωμές εικόνες των μικροσκοπικών τους σωμάτων που κείτονται ακίνητα στις αμμουδιές. Η Μεσόγειος, που για χιλιετίες ένωσε λαούς διαφορετικούς και χώρες μακρινές, γίνεται ένα κρύο κοιμητήριο δίχως επιγραφές. Αυτός ο μεγάλος ταμιευτήρας, κοιτίδα τόσων πολιτισμών, φαίνεται σήμερα σαν καθρέπτης θανάτου. Ας μην αφήσουμε η θάλασσά μας να μετατραπεί σε μια θάλασσα νεκρών, αυτός ο χώρος συνάντησης να γίνει θέατρο σύγκρουσης! Ας μην επιτρέψουμε αυτή η «θάλασσα αναμνήσεων» να μεταμορφωθεί σε «θάλασσα λησμονιάς». Σας παρακαλώ, ας σταματήσουμε αυτό το ναυάγιο πολιτισμού!

Στις ακτές αυτής της θάλασσας ο Θεός έγινε άνθρωπος. Ο λόγος του αντήχησε, φέρνοντας το μήνυμα του Θεού, που είναι «Πατέρας και οδηγός όλων των ανθρώπων» (Άγ. Γρηγόριος Ναζιανζηνός, Λόγος 7 για τον αδελφό Καισάριο, 24). Εκείνος μας αγαπάει ως παιδιά του και μας θέλει αδέλφια. Αντιθέτως, προσβάλλεται ο Θεός όταν περιφρονείται ο άνθρωπος που πλάστηκε κατ’ εικόνα του, όταν εγκαταλείπεται στη μανία των κυμάτων, στον παφλασμό της αδιαφορίας, που ενίοτε δικαιολογείται ακόμη και στο όνομα των υποτιθέμενων χριστιανικών αξιών. Η πίστη απαιτεί αντιθέτως συμπόνια και ευσπλαχνία. Προτρέπει στη φιλοξενία, σ’ εκείνη τη φιλοξενία που διαπότισε την κλασσική κουλτούρα, βρίσκοντας έπειτα στον Ιησού τη δική της οριστική φανέρωση, ιδιαίτερα στην παραβολή του Καλού Σαμαρείτη (βλ Λκ 10,29-37) και στα λόγια του κεφαλαίου 25 του Ευαγγελίου κατά Ματθαίο (βλ εδ. 31- 46). Δεν είναι θρησκευτική ιδεολογία, είναι συγκεκριμένες χριστιανικές ρίζες. Ο Ιησούς βεβαιώνει επίσημα ότι είναι εκεί, στον ξένο, στον πρόσφυγα, στον γυμνό και πεινασμένο. Και το χριστιανικό πρόγραμμα είναι να βρίσκεται κανείς εκεί όπου είναι ο Ιησούς.

Σχετικά άρθρα

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΑΡΘΡΑ