Του Αρχιμανδρίτου του Οικουμενικού Θρόνου Γεράσιμου Φραγκουλάκη
Αννόβερο Γερμανίας
χρόνια συμπληρώνονται φέτος από τη σύγκληση της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου στο Κολυμπάρι της Κρήτης. Δέκα χρόνια από τότε που η Ορθοδοξία, ως ζωντανό σώμα και όχι ως στατικός θεσμός, ύψωσε τη φωνή της μέσα στον σύγχρονο κόσμο, προσφέροντας μαρτυρία ενότητας, αληθείας και ευθύνης.
Η Σύνοδος της Κρήτης υπήρξε πανορθόδοξη αναλαμπή. Έδειξε ότι η Εκκλησία, παρά την ποικιλία των παραδόσεων, παραμένει ενωμένη στην αλήθεια και ικανή να μιλήσει στον άνθρωπο του 21ου αιώνα με λόγο ποιμαντικό, πατερικό και ταυτόχρονα σύγχρονο. Τα κείμενα που εγκρίθηκαν – για την αποστολή της Εκκλησίας, το μυστήριο του γάμου, τη νηστεία, τη διασπορά, τις σχέσεις με τον υπόλοιπο χριστιανικό κόσμο – αποτελούν θεολογικό θησαυρό μεγάλης βαρύτητας. Δεν είναι θεωρητικά, αλλά αγγίζουν τον άνθρωπο της εποχής μας, φανερώνοντας την ποιμαντική ευαισθησία της Εκκλησίας.
Και όμως, όπως κάθε μεγάλη σύνοδος στην ιστορία, έτσι και η Σύνοδος της Κρήτης δεν έμεινε χωρίς δυσκολίες. Η απουσία τεσσάρων Εκκλησιών, οι ενστάσεις για τα προσυνοδικά κείμενα, οι συζητήσεις για το πρωτείο και τον τρόπο λήψης αποφάσεων, ανέδειξαν το διαχρονικό πρόβλημα της πανορθόδοξης συνεννόησης. Όμως η Εκκλησία πάντοτε πορεύεται μέσα από δοκιμασίες. Η Νίκαια, η Κωνσταντινούπολη, η Έφεσος, η Χαλκηδόνα – όλες γνώρισαν εντάσεις και αντιπαραθέσεις. Κι όμως, η αλήθεια έλαμψε, διότι η Εκκλησία δεν στηρίζεται σε ανθρώπινες ισορροπίες, αλλά στον Χριστό.
Η Σύνοδος της Κρήτης δεν επιχείρησε να λύσει δογματικές κρίσεις, αλλά κρίσεις συνεννόησης. Θύμισε ότι η ενότητα δεν είναι δεδομένη, αλλά καρπός κόπου, ταπείνωσης και αγάπης. Ο Παναγιώτατος Οικουμενικός Πατριάρχης κατά την χοροστασία του την Δευτέρα του Αγίου Πνεύματος 1η Ιουνίου 2026, στον πανηγυρίζοντα Ιερό Ναό της Αγίας Τριάδος της Μεγαλονύμου Κοινότητας Σταυροδρομίου, αναφερόμενος στην δεκάτη επέτειο τόνισε ότι, η Σύνοδος «διετράνωσε την ενότητα», ακόμη και μέσα στις δυσκολίες, και κάλεσε τις Εκκλησίες που απουσίασαν να μελετήσουν εκ νέου τα κείμενα και να προχωρήσουν συνοδικώς στην υιοθέτησή τους. Διότι η Μεγάλη του Χριστού Εκκλησία δεν αντιλαμβάνεται τα πρεσβεία της ως προνόμια, αλλά ως διακονία θυσιαστική υπέρ της ενότητας.
Η Αγία και Μεγάλη Σύνοδος πραγματοποιήθηκε. Και ό,τι γίνεται με τη χάρη του Θεού, μένει.
Δέκα χρόνια μετά, η Αγία και Μεγάλη Σύνοδος της Κρήτης δεν αποτελεί απλώς μια ιστορική ανάμνηση, αλλά μια διαρκή πρόσκληση προς όλη την Ορθοδοξία. Υπενθυμίζει ότι η Εκκλησία ζει και αναπνέει μέσα από τη συνοδικότητα, τον διάλογο και την κοινή μαρτυρία. Στο κέντρο αυτής της πορείας στέκεται σταθερά το Οικουμενικό Πατριαρχείο, το οποίο με συνέπεια και θυσιαστικό φρόνημα υπηρετεί την ενότητα του πληρώματος της Εκκλησίας.
Ο Παναγιώτατος Οικουμενικός Πατριάρχης, με τον λόγο και το παράδειγμά του, συνεχίζει να υπενθυμίζει ότι τα πρεσβεία τιμής δεν είναι εξουσία, αλλά διακονία. Διακονία που καλεί όλες τις Ορθόδοξες Εκκλησίες να συναντηθούν, να συνομιλήσουν, να συμφιλιωθούν και να πορευθούν μαζί. Η Σύνοδος της Κρήτης υπήρξε καρπός αυτής της διακονίας και παραμένει φως που δείχνει τον δρόμο.
Αν η Εκκλησία καλείται «εις ενότητα πάντας», τότε το Οικουμενικό Πατριαρχείο και ο Πατριάρχης της αγάπης και της ειρήνης συνεχίζουν να κρατούν αναμμένη τη φλόγα αυτής της πρόσκλησης. Ας ανταποκριθούμε με ταπείνωση, διάκριση και πίστη, ώστε η ενότητα να γίνει όχι απλώς σύνθημα, αλλά καθημερινή πραγματικότητα του εκκλησιαστικού μας βίου.